SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 18.05.2026

W wyniku konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku i podpisanego traktatu wersalskiego nastąpił nowy porządek granic. Znaczną część ziem, które teraz są w granicach powiatu bytowskiego przyznano Niemcom. W konsekwencji 16 maja 1920 roku podczas pobytu w Bytowie Międzynarodowej Komisji Granicznej, kilkuset kaszubów z parafii niezabyszewskiej i ługowskiej na czele z Bernardem Werną, Janem Styp-Rekowskim i Antonim Schrederem przyszło do Bytowa, to wtedy odbył się tzw. Marsz na Bytów. Uczestnicy sprzeciwili się przynależności tych ziem do Niemiec. By upamienić to wydarzenie już od siedmiu lat w Bytowie organizowana jest inscenizacja, mówi rzecznik Muzeum Zachodniokaszubskiego w Bytowie, Łukasz Zołtkowski.

„Jak historiczno wjimë, to so nie ùdało, ale to wëdarzëniô chcemë przëpòminac. Jak na muzeum przëstało, bãdze òkòlicznoscowé słowò, przemòwë pòtomków i wëstãpë dzëcy z Bëtowa. Także baro serdeczno roczimë na to wëdarzenié".

 Marsz odbędzie się w na dziedzińcu Zamku w Bytowie o godzinie 11.00. 

Autor: P. Szyca, opracowanie: Weronika Koszałka / zdj. Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 16.05.2026

„Zaczęło się od buntu w 1968 roku i podpisu pod listem przeciwko nagonce antysemickiej” - przypomniała profesor Ewa Graczyk, literaturoznawczyni współodpowiedzialna za naukowe opracowanie tekstów Ostrowskiej. Jak nam powiedziała: „dla niej to przede wszystkim wspaniała pisarka i postać, która uczy odwagi i swobody życia".

„Ja podziwiam i czytam ciągle jej pisarstwo, wydaje mi się, że jest tam mnóstwo do odkrycia, ale też mam takie poczucie, kiedy czytam jej teksty i czytam o niej, to mam poczucie, że będąc kobietą i Polką w różnych trudnych sytuacjach, że warto robić swoje, że warto się nie poddawać, że warto być sobą".

„Różą Ostrowską jesteśmy na etnofilologii kaszubskiej zafascynowani" - mówi doktor Bartosz Dąbrowski. Opisuje ją jako charyzmatyczną postać i szczególnie ceni jej powieść „Wyspa”, a w niej  sposób sportretowania Kaszub. 

„Jej wizja kaszubszczyzny jest rzeczywiście wybitnym dziełem literackim, wybitnym dziełem takim artystycznym. To nie ulega najmniejszej wątpliwości, a z drugiej strony ona była postacią legendarną. To była legenda gdańskiego, trójmiejskiego środowiska artystyczno-literackiego lat 60., 70. i ten wątek legendy biograficznej się tutaj też wyraźnie utrzymał. To jest taki charyzmatyczna osobowość, wspaniała umysłowość, no i też piękna kobieta, której tutaj całe środowisko było po prostu zakochane".

Róża Ostrowska jest też współautorką „Bedekera Kaszubskiego". Zbliża się setna rocznica jej urodzin, dlatego Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ogłosiło ją patronką tego roku. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / zdj. ZKP i Radio Kaszëbë

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 15.05.2026

„Chcemy powtarzać to wydarzenie przy każdym Światowym Zjazdem Kaszubów, tak jak było to w ubiegłym roku" - mówi wójt Szemuda, Ryszard Kalkowski. Podobnie jak za pierwszym razem udział mogą wziąć wyłącznie zespoły, choćby nawet dwuosobowe. 

„Duetë bëłë tak, że ich bëło wiele wiãcy...bëlë tiż taczi, co wzelë ze sobą wiele rekwizytów. Tiż mielë pòmalowóny rozmajité malënczi... także fejn sprawa... młodszi, starszi. Główny apel do szkólnéch jãzëka kaszëbsczégò, żebë tiż chcelë z nima przëjachac. Tiż są dopùszczalné jiny formë. Mòże przëjachac stark z wnuczką... Chòdzy ò to, żebë ten kaszëbsczi jãzëk rozsławiac".

Zgłaszać się mogą grupy w różnym wieku, od przedszkolaków po dorosłych. Osobno będą oceniani profesjonaliści. Ważne by przygotować własny tekst inspirowany „Kaszubskimi nutami”, czyli do melodii popularnej wyliczanki.

„Chòdzë bë leno ò tã melodiã, żebë to bëło... na na na na na na na na na na na na na na na na. To je krótczé, to je dłudżé i tak dali. A co òni bãdą mielë za słowa, czë bãdą òpòwiôdalë ò sobie te karna, czë bãdą òpòwiôdalë ò swòjim regionie, czë ò gminie, czë ò szkòłach, czë jesz ò czims jinszim, to je pôłna dowòlnosc”.

Zgłoszenia będą przyjmować w Szemudzie do 20 maja, a przesłuchania planowane są na 17 czerwca. Zwycięzca zaprezentuje swoją piosenkę podczas Światowego Zjazdu Kaszubów w Gdyni.

Autor: S. Bartosik, opracowanie: Weronika Koszałka / zdj. Gminne Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Szemudzie

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 14.05.2026

„Szykujemy z tej okazji wieczór pełen kaszubskich legend i opowieści” - mówi Bartosz Stachowiak - a spacerowiczów będą oprowadzać przewodnicy. 

„Te pokazują skalę zaniku przekazu języka. Co więcej pokazują bardzo smutny fakt, że nawet te osoby ze starszego pokolenia, które znają język kaszubski, bardzo rzadko go używają. Zwłaszcza bardzo rzadko go używają z młodszymi pokoleniami, także we własnej rodzinie. Bardzo rzadko używają go również na zewnątrz.”

Noc Muzeów we Wdzydzach odbędzie się 16. maja, rozpocznie o 20:00 i potrwa do północy. Wstęp za przysłowiową złotówkę.

Autorzy: Piotr Szyca, opracowanie: Angelika Kummer / zdj. Muzeum-Kaszubski Park Etnograficzny

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 07.05.2026

Na północnych Kaszubach szukają chwytliwej nazwy dla tramwaju wodnego, który w drugiej połowie maja rozpocznie kursowanie po Zatoce Puckiej. Swoje propozycje można zgłaszać do 12 maja. Katamaran z napędem elektrycznym kupił Związek Powiatowo-Gminny, do którego należą: miasto Puck, gminy: Puck i Władysławowo oraz powiat pucki.

„Wymyślenie nazwy powierzamy mieszkańcom i sympatykom Nordy" - mówi burmistrz Pucka Hanna Pruchniewska i radzi korzystać z konkursowego formularza.

„Uważamy, że powinni mieć jakiś wpływ na to wszystko. Już widzę, że niektórzy dali sobie upust i bardzo dobrze. O to chodzi, że burza mózgów zadziałała, tylko chodzi o to, żeby Państwo wypełniali formularze. To nie chodzi o to, żeby wypisywać w komentarzach swoje propozycje, bo one nie będą uwzględnione – trzeba wypełnić formularz. Czasu jest niewiele, bo tylko do 12 maja, więc szybko trzeba główkować, myśleć i coś fajnego nam przesyłać".

Wodny tramwaj ma wyruszyć w pierwszy rejs 16 maja. Planowane są cztery kursy dziennie na stałej linii tam i z powrotem, ale w uzależnieniu od warunków na Zatoce.

„Warunki przyrodnicze są najważniejsze. Gdzieś jest za płytko, gdzieś za bardzo wieje. Prawdopodobnie te pierwsze dwa tygodnie maja to będzie rejs Puck–Chałupy, Chałupy–Puck. Swarzewo raczej później się dołączy. W każdym razie tego jeszcze nie mogę mówić na 100%, bo decyzje zapadną. Ceny już mogę podać, bo bilet normalny kosztuje 25 zł, ulgowy 20 zł, a za rower 10 zł. To już mamy ustalone".

Najlepiej, żeby nazwa tramwaju nawiązywała do historii, tradycji lub morskiego klimatu regionu. Formularza szukajcie na stronie Związku Powiatowo-Gminnego Zatoki Puckiej. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Maciej Józefowicz / zdj. Urząd Miasta Puck

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 06.05.2026

„Impreza będzie dwudniowa, tak jak w poprzednim roku" - zapowiada dyrektor KCK Monika Koperwas - ale z podziałem na część koncertową i kabaretową.

„W pierwszym roku zapoczątkowaliśmy, że są to dwa dni i tego się trzymamy. Taką nowością jest to, że pierwszy dzień będzie taki dynamiczny. Wystąpi zespół muzyczny Gizluzina, regionalny zespół pieśni i tańca kaszuby, będzie koncert kaszubski Influencerki, a gwiazdą wieczoru będzie DJ Calvi i Remy. Kolejny dzień chcemy już poświęcić rodzinom. Chcemy rozpocząć takim blokiem animacji dla dzieci. Kabaret Kunda, kabaret Pomorze, a gwiazdą wieczoru będzie kabaret Smile. Także drugi dzień ma być taki".

W centrum uwagi nadal będzie królowa wydarzenia – Kaszubska Truskawka. Wystawcy, którzy chcieliby zaoferować swoje usługi i produkty mogą jeszcze się zgłaszać.

„Jak niezmiennie chcemy, żeby naszą królową była truskawka, także zapraszamy wszystkich plantatorów do tego, żeby tutaj się pokazali. Oczywiście zapraszamy również twórców ludowych, rzemieślników, koła gospodnej wiejskich. Na stronie Kartuskiego Centrum Kultury w zakładce aktualności jest formularz zgłoszenia, można się jeszcze zgłaszać".

Truskawkobranie na Złotej Górze koło Kartuz odbędzie się 27 i 28 czerwca.

Autor: Piotr Szyca, opracowanie: Agnieszka Łukasik / zdj. Kartuskie Centrum Kultury

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 06.05.2026

Lokomotywę odkupiono od PKP Cargo dwa lata temu. „Zaczęliśmy od prac blacharsko-malarskich" - opisuje Damian Otta, prezes Chojnickiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei - a następny krok to naprawa silnika.

„Od zewnątrz pojazd jest już odnowiony, został wypiaskowany, pomalowany i przywrócone zostały mu historyczne barwy z lat 80. Teraz trwają prace wewnątrz pojazdu, ale także te najważniejsze prace, czyli prace przy silniku spalinowym zmierzające do tego, żeby tą lokomotywę docelowo przywrócić do pełnej sprawności. Na razie trudno podać jakiś taki termin, bo to wszystko zależy od tego, jakie środki finansowe, jakie wsparcie uda nam się tutaj jako stowarzyszenie pozyskać".

Pieniądze na remont lokomotywy stowarzyszenie zbiera m.in. w internetowej zbiórce. Znaleźć ją można na portalu zrzutka.pl pod nazwą ''Na remont SU45-228''.

Autor: Piotr Szyca, opracowanie: Agnieszka Łukasik / zdj. Chojnickie Stowarzyszenie Miłośników Kolei

Podczas postoju na grochówkę  z uczestnikami rozmawiał Piotr Szyca.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 04.05.2026

Była to pierwsza, ale nie ostatnia tego typu akcja. Strażacy zapowiedzieli, że w ten sam sposób będą obchodzić jubileusze innych jednostek.

Autor: Piotr Szyca, opracowanie: Agnieszka Łukasik / zdj. Radio Kaszëbë

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 24.04.2026

Wczoraj odbyła się druga edycja tego wydarzenia. Oprócz młodzieży udział wzięli m.in. politycy, samorządowcy i kaszubscy działacze. Relację przygotował Piotr Szyca. „Pomysł jest prosty. Czytamy Żëcé i przigòdë Remùsa na głos publicznie i w ten sposób poznajemy tę jedną z najważniejszych pozycji kaszubskiej literatury" - mówi inicjatorka wydarzenia Wanda Lew-Kiedrowska.

„Remus to dlô naji, dlô Kaszëbów i mëslā że Pòlôchów nôważniészô ksążka, chterną wôrt bë bëło znac. Cobe kòżdi pòkazôł, że mòże czëtac pò kaszëbskù, to pòrzenka wiedno jinaczi brzmi. Ale je czekawi.”

Co ciekawe, nawet Stężycka Biblioteka nosi imię Aleksandra Majkowskiego. Dyrektor Marta Krupińska liczy, że dzięki imprezie więcej czytelników skusi się na tę pozycję.

„Myślę, że właśnie dzisiejsza akcja, głośne czytanie Remusa, który jest ubrany wieloma atrakcjami dla dorosłych, dla młodzieży, zachęci właśnie do częstszego sięgania po książkę. Nie ukrywam, że mamy ich dużo i niektóre są mocno zakurzone.”

Występy podziwia m.in. Andrzej Bussler, właściciel wydawnictwa CZEC, który posiada ogromną kolekcję wydań Remusa.

„Większość wydań, to jest cała masa, ale najważniejsze te pierwsze. Z 1935 roku to jest ciekawa historia, bo to jest to wydanie wydrukowane przez drukarza Kartuskiego, przez Bielińskiego.”

Wydarzenie uświetnił występ Janusza Świątkowskiego, który zagrał na zrekonstruowanych przez siebie kaszubskich dudach.

Autorzy: Piotr Szyca, opracowanie: Angelika Kummer / zdj. Wikipedia

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 23.04.2026

Bestsellerów i filmu na podstawie książki życzy sobie Daria Kaszubowska. To właśnie jej „Sagę kaszubską”  wskazało dziś wielu naszych słuchaczy pytanych jaki tytuł skradł im czas. 

W ośmiu tomach, które się na nią składają, autorka popularyzuje historię Kaszub. „Jest ona ciekawa także przez to, że jest inna niż historia Polski" - mówiła na naszej antenie Daria Kaszubowska. 

„Takie wrażenie, że my o Kaszubach sami jako Kaszubi wiemy niewiele, dlatego że w szkołach się nie uczyliśmy – kto nie miał szczęścia chodzić na język kaszubski, a akurat u mnie w szkole nie było, więc niewiele wiedzieliśmy. I mam wrażenie, że to jest ciekawe nawet tu dla ludzi miejscowych, ale też dla Polaków takich spoza Kaszub. Odkrywanie tego, czego właśnie nie wiedzieli z lekcji historii, bo lekcje historii w Polsce są opowiadane z punktu widzenia Warszawy. No to wiadomo, bo to stolica Polski, ale nasza historia Kaszub wyglądała inaczej".

„To co przyciąga czytelników to ciekawa fabuła" - ocenia Daria Kaszubowska. Dlatego kaszubską historię pokazuje poprzez losy fikcyjnej rodziny Stoltmanów.

„Gdyby rzeczywiście sama historia – jeśli ktoś chce, to sięgnie sobie po pozycję Gerarda Labudy, ktoś, kto się interesuje, tak, czy Józefa Borzyszkowskiego, Eugeniusza Pryczkowskiego i ma historię. A tu chciałam dotrzeć do czytelników, którzy też szukają jakichś ciekawych losów bohaterów, chcą się powzruszać, chcą się trochę może przestraszyć, bo to przecież i wojna, i różne inne rzeczy. Więc te losy rodzin Stoltmanów są zmyślone, ale osadzone bardzo mocno w historii Kaszub i myślę, że to było chyba to clue, które przyciąga czytelników".

Daria Kaszubowska zdradziła na naszej antenie, że pracuje teraz nad historią mocniej osadzoną w Trójmieście. Będzie to saga w wersji mikro. Okazją do poznania jej planów był przypadający dziś Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich. 

Autorzy: Sylwia Bartosik, opracowanie: Maciej Józefowicz / zdj. Daria Kaszubowska

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 20.04.2026

Zaprezentowane zostaną hafty kaszubskie autorstwa Heleny Pawłowskiej oraz prace pań z Koła Hafciarskiego „Modrak” w Silnie. Będzie można także poznać twórczynie i porozmawiać o inspiracjach przy powstaniu ich dzieł. 

Spotkanie w Swornegaciach odbędzie się 24 kwietnia o 15.00.

Autorzy: Sylwia Bartosik, opracowanie Weronika Koszałka /zdj. Gminny Ośrodek Kultury w Chojnicach

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 31.03.2026, 09:55

„Język kaszubski jest też w social mediach" - podkreśla Magda Kobiela, która właśnie po kaszubsku opowiada o swojej pasji i prezentuje codzienność na Tik Toku, Facebooku i Instagramie. Z zawodu jest makijażystką, z urodzenia i wychowania Kaszubką. Do podcastów podchodzi z przymrużeniem oka, ale swoje rzemiosło prezentuje całkiem na serio.

Jak mówiła na naszej antenie: „kaszubskie słownictwo wyniesione z domu i ze szkoły podoba się nie tylko krajanom, ale zaciekawia też odbiorców z Polski". 

„Jestem w totalnym szoku, ponieważ naprawdę niektóre Tik Toki poszły po prostu w viral, ponieważ te filmiki są związane z naszą kulturą, ale też tym, co się dzieje na co dzień w domach, czyli to są słowa, które ludzie rozumieją, które tylko Kaszubi totalnie rozumieją...

Zawsze pojawiają się takie komentarze... „Myślałam, że to na przykład język czeski", ale już w hashtagach i w opisie widzą... „Dobra już zauważyłam, że jesteś kaszubką".

Swoje filmiki o makijażu Magda kieruje do różnych grup wiekowych, ale ma nadzieję ośmielić młodzież do mówienia po kaszubsku. Media społecznościowe to dla nich naturalna przestrzeń.

SŁUCHAJ ROZMOWY: Na Widniku Kaszëbë - Kaszubski w rytmie „beauty" – Magda Kobiela o pasji makijażu

„Zauważmy to, że młodzi ludzie najczęściej siedzą gdzie? - W social mediach. Nie czytają gazet, nie oglądają telewizji, tylko właśnie są tutaj. Tak więc to ich dotyka, to do nich trafia i jeszcze ja promując tą kaszubszczyznę w taki dosyć śmieszny sposób, to ich rozbawia. Tak, to gdzieś jest tam właśnie takie autentyczne".

Magda Kobiela publikuje swoje podcasty na profilach zatytułowanych “Lubię malować”. Możecie ją też kojarzyć z naszego konkursu wokalnego „Kaszubski Idol” sprzed 17 lat. 

Autorzy: S. Bartosik /zdj. Adobe Stock

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 30.03.2026, 14:55

„Rywalizowało w niej 6 czteroosobowych drużyn" - mówi organizator i prezes Polskiego Stowarzyszenia ''Baśki'' Kazimierz Socha oraz zawodnik Ludwik Kurczyński z Gdańska.

„Dzisiaj jest zakończenie Pomorsko-Kaszubskiej Ligi Baśki Czarnej tak zwanej... 24 zawodników, sześć drużyn. Mamy również zakończenie Ligi Borucino, która zakończyła się w lutym... to nie jest trudne... 4 karty to nie jest trudne".

„Gramy już w Lidze tutaj powiedzmy około 20 lat. Ojciec grał, to myśmy grali na Kociewiu, bo ja pochodzę z Pelplina i tak się jeździ po prostu. Trzeba coś, moje takie zamiłowanie do kart".

Najlepsi otrzymali nagrody rzeczowe, dyplomy i puchary.  „Szkoda, że ta kaszubska gra karciana nie przyciąga ludzi młodych" - mówił podczas gali wójt Stężycy, Ireneusz Stencel.

„Warto wspierać różne aktywności naszych mieszkańców... sportowe, ale również te, które koncentrują się na grze w karty. Mój ojciec grał bardzo dobrze, ja niestety w Baśkę akurat nie grałem. Różne gry karciane... grałem w szachy, w warcaby, ale w Baśkę akurat nie. Szkoda... młodzież jakby szuka trochę innych atrakcji, bardziej tych związanych z grami pewnie takimi multimedialnymi. Szkoda, że akurat nie w Baśkę".

''Baśkarzy'' czeka teraz przerwa w grze. Rozgrywki ruszą ponownie jesienią.

Autorzy: S. Bartosik /zdj. Adobe Stock

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 30.04.2026

„Co i rusz wracamy do wystaw narracyjnych, gdzie poprzez jakąś ideę staramy się opowiedzieć o regionie” - wyjaśniała na naszej antenie kustoszka. Dodała, że tym razem pod lupę wzięto  Kaszuby, krainę o złożonej tożsamości, także tej odzieżowej.

"Najbardziej zależy nam na opowieści, niezależnie od tego czy będą to halka, podkoszulka, spódnica czy kompletny strój. Chcemy, aby poprzez te przedmioty wyszły wątki związane właśnie z tożsamością, godnością, z poczuciem samego siebie, tym co stoi tak naprawdę za tym co ubramy każdego dnia. Singamy w tej wystawie do przeszłości."

Wystawa ma sięgnąć końcówki 19-go wieku by pokazać jak największe spektrum codzienności kaszubskiej poprzez ubrania i rzeczy osobiste. I odpowiedzieć na pytania o tradycje ubioru ludowego.

„Mamy świadomość, że ten strój ludowy, regionalny jest takim tak naprawdę konstruktem trochę politycznym, narzuconym przez perloską władzę, tak aby zunifikować konkretne regiony. Więc o tym też chcemy opowiedzieć, o czym tak naprawdę jest ten strój ludowy, jak on się zrodził, jak on powstawał i ile on ma wspólnego z tym, co tak naprawdę ludzie nosili i jak się z tym utożsamiali.”

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby - Moda wiejska na Kaszubach. Wystawa w Muzeum Narodowym, 30.04.2026

Elementy garderoby i związane z nimi opowieści będą zbierane do końca kwietnia. Nowa wystawa w Muzeum Narodowym w Gdańsku ma być otwarta w lutym, czyli za niecały rok. Rozmowy posłuchacie jeszcze na radiokaszebe.pl. 

Autorzy: S. Bartosik, K. Sudoł, R. Prokop / zdj. mng.gda.pl 

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 27.03.2026

„W skansenie chodzimy już po dyngusie przypominając dawne obrzędy i zwyczaje" - przypomina Bartosz Stachowiak - a nowa ekspozycja jeszcze bardziej wprowadzi nas w świąteczny czas.

„Ten szczególny czas zapraszamy was do obejrzenia czasowej wystawy obrzędowej o Kraszankach, Pójkach, Święconym i Degusach pod tytułem Jastrę. Wielkanoc na Kaszubach. Opowiemy wam o dawnych zwyczajach. Zaprezentujemy obrzędowy wystrój chałup i dworów, w których poznacie sposoby barwienia jaj, pożywienia postne i świąteczne. Wystawę będzie można oglądać od 30 marca do 19 kwietnia. W tym czasie będzie można zwiedzać muzeum z przewodnikiem, którego usługa jest wliczona w cenę biletu".

Wystawa będzie dostępna od poniedziałku, ale już w tę niedzielę o 8.00 rozpocznie się cykl mszy świętych w zabytkowym kościele pw. św. Barbary. Kolejne zaplanowano w pierwszy i drugi dzień świąt, a w Wielką Sobotę w samo południe odbędzie się święcenie pokarmów - zapowiadają we Wdzydzach. 

Autor: P. Szyca / zdj. Muzeum Kaszubki Park Etnograficzny we Wdzydzach