SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 18.05.2026

Jest szansa, że Kaszubi też będą mieli do dyspozycji na przykład swój syntezator mowy. Socjolingwista z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk zdradził na naszej antenie, że buduje od podstaw kaszubski model generowania dźwięku.

„I tutaj w skrócie dużo zależy od tego, kto dostarczy tych danych mówionych, czyli jeżeli w tych danych wejściowych będziemy mieli te wszystkie głoski, które nam w kaszubskim tylko występują, no to w finalnym produkcie też one będą rozpoznawane i one też będą produkowane przez ten model. Więc tak, da się, da się to zrobić, da się taki model dostosować do każdej wymowy każdego języka".

SŁUCHAJ: Rozmowa „Na Widniku Kaszëbë": Kod ocalenia – dr Piotr Szatkowski o maszynach z duszą

Sztuczną inteligencję trzeba odpowiednio „wytrenować” i „nakarmić” poprawnymi danymi - zwraca uwagę ekspert. Podkreśla przy tym, że cyfrowe narzędzia są kluczowe do przetrwania i rozwoju języków mniejszościowych, skoro coraz większą część naszego życia spędzamy w świecie zglobalizowanym i wirtualnym.

„Tutaj nagle okazuje się, że zagrożone mogą być nie tylko takie języki jak kaszubski, nie wiem, śląski czy, czy kilka innych mniej więcej w tej skali wielkości, ale nawet duże języki narodowe, duże języki państwowe. Czytałem ostatnio takie dane statystyczne dosyć alarmujące na przykład dla języka duńskiego, norweskiego czy holenderskiego, ponieważ tam tak wiele osób już świetnie zna angielski, że w sensie korzystania z dóbr kultury i szkolnictwa biznesu, coraz więcej domen obsługiwanych jest przez język angielski".

Jak ocenił dr Szatkowski, kaszubskiego asystenta głosowego w smartfonie moglibyśmy mieć za dwa, trzy lata przy odpowiedniej współpracy świata nauki i biznesu oraz pomocy działaczy. Łemkowskie rozwiązania można podejrzeć pod adresem lemko.tools. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / zdj. Radio Kaszëbë

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 13.05.2026

Nôwiãkszi trzôsk dało we wpisie prawicowégò gazétnika Rafała Ziemkiewicza, chtërny napisół pod wpisem premiera:

„Nie ma języka kaszubskiego, to tylko jeden z regionalnych dialektów polszczyzny. Ten człowiek nawet wizytę u Ojca Świętego musi wykorzystać do podważenia integralności państwa polskiego". 

Wiele jinternautów wzãło strona Ziemkiewicza, ale bëlë tiż taczi, co bronilë jãzëka kaszëbsczégò. Wasta Ziemkiewicz pewno nie wié, że kaszëbsczi mô status jãzëka òd przëszło 20 lat i dzëcë ùczą so gò w szkołach i je zdówóny z niegò matura. Zrzeszeni w swójim oswiadczeniu jinformëje:

„Wszystkich, którzy mają wątpliwości, co do statusu języka kaszubskiego albo po prostu nie mają na jego temat wiedzy czy orientacji, serdecznie zapraszamy do kontaktu".

Më muszëlë dac taką reakcja, gôdô prezeska ZKP, Bożena Ugòwskô:

„Czë to je celowô prowokacja, zamierzonô.. czë pò prôwdze jakąs jignoracja, brak wiedzë i nie sprawdzeni, co swiadcziło, bë ò tim, że faktycznie warsztat dzénnikarsczi, dzénnikôrz je wëstawióny na szwank, ale mie so zdôwô, że jegò doswiadczenié, wiedza ùprôwni do tegò, żebë sprôwdzëc wiadła zanim so cos taczégò pòwié".

Ji sóm fakt, że Biblia je przetłumaczonô na kaszëbsczi to je dla najégò jãzëka wiôldzi weapartnienié.

„Swiãti pismiona są mie so zdôwô taczimòrtem lëteraturë i sacrum, że òn nobilitejë jãzëk, kòżdi jãzëk... Nôwiãkszim aktem je prawie Biblia i më jesmë bùszny z tegò tłumaczeniégò".

Autor: Piotr Szyca, opracowanie: Weronika Koszałka /zdj. X/Donald Tusk

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 12.05.2026

Zajęcia organizuje oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w ramach projektu dofinansowanego przez gminę Kościerzyna.

„Na pierwszą lekcję przyszło prawie 20 osób, wstęp jest wolny" - zachęca nauczycielka i dziennikarka Anna Cupa.

„Më ju zaczelë i to je cos baro piãknégò, przeszło baro wiele lëdzy. Mómë dzecë, jaczé chodzą na kaszëbsczi jãzek, jaczé ùczą sã w szkòle. I òne gôdale, më téż chcą go kąsk pòznac, bò më chcemë wiedzec jak sã czëta pò kaszëbskù. Dzecë nama cos  gôdają jak przińdą do dóm, a më nié wiémë, ò co jidze. Tej to je piãkno wespółrobòta i mëszlã, że to je téż taka przińdnota, że téż starszi – mëma, tatka, babcia, dziadek, starka i stark – mùszelë téż chòc kąsk pòznac ten nasz kaszëbsczi jãzëk.”

Spotkania będą się odbywały w podstawówce w Łubianie przez siedem najbliższych tygodni, zawsze w środę o 18.15.

Autorzy: Piotr Szyca, opracowanie: Angelika Kummer / zdj. poglądowe

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 24.04.2026

Zajęcia dotyczą dziecięcego folkloru, ale skierowane są do działaczy i animatorów, którzy chcą poznać i wykorzystać w praktyce odliczanki, zabawy i kołysanki. - To dobry sposób na wzmocnienie roli języka kaszubskiego jako nośnika naszej kultury i tożsamości - przekonuje Paulina Węsierska, która poprowadzi warsztaty.

"To je skierowóné do lëdzy, chtërné z dzecoma robią abò chcelëbë robic. Brëkòwny są taczé materialë, bò z jednej stronë są jaczésta – je taczich czile zabawów, czile spiéwónków, chtërné są tak pòwtórzóné, ale są téż taczé zabawë, gdze je wiedzec, mómë téż wariantë w całi Pòlsce. Są rozmaité wariantë rozmajitëch wëlicziónków i tak dali, chtërné wedle mie wôrt bë bëło pòznac i w robòce z dzecoma wëzwëskac."

Wejherowskie Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej przyjmuje zapisy. Pierwsza tura warsztatów odbędzie się w maju w Brusach i Bytowie, druga w czerwcu w Kartuzach i Sierakowicach. Po wakacjach będą też zajęcia we wrześniu w Pucku i Lęborku oraz w październiku w Gdańsku i Wejherowie. 

Autorzy: Piotr Szyca, opracowanie: Angelika Kummer / zdj. Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 23.04.2026

Aleksandra Kosiorek podkreśliła w mediach społecznościowych, że to dla niej ważny moment. Napisała, że „Gdynia od zawsze była miejscem spotkania różnych historii, tradycji i tożsamości. Kaszubskość jest ich naturalną częścią – obecną tu od pokoleń, często cichą, ale niezwykle ważną”. Prezydent miasta dodaje, że „dwujęzyczne tablice to nie tylko znak na drodze – to symbol szacunku dla dziedzictwa, języka i kultury regionu, z którego wyrosła Gdynia”.

Przypomnijmy, że w tym roku miasto obchodzi swoje setne urodziny. Z tej okazji Gdynia po raz drugi będzie gospodarzem Światowego Zjazdu Kaszubów. 

Autorzy: Sylwia Bartosik, opracowanie: Weronika Koszałka /zdj. poglądowe

Czytaj więcej:

• Dwujęzyczne tablice w Jastarni i Kuźnicy. Wypełnij ankietę 

Wśród uczestników było wielu bez kaszubskich korzeni, którzy język i kulturę Kaszub poznają dzięki lekcjom w szkole. Jaki jest ich plon? Sprawdził Piotr Szyca

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 22.04.2026, 06:55

Najlepsi ze szkoły w Bojanie wezmą udział w eliminacjach na szczeblu gminnym, które odbędą się w przyszłym tygodniu w Szemudzie.

Autorzy: Piotr Szyca, opracowanie: Agnieszka Łukasik /zdj. Radio Kaszëbë

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 20.04.2026

Dyrektorka zdradziła na naszej antenie, że wspólnie z wydawnictwem Region przygotowuje wznowienia jego książek dla dzieci i młodzieży. Także dla młodych czytelników jest powiatowy Konkurs Recytatorski Jana Piepki. W jego piątej edycji wzięło udział 65 osób, a prym wiodły przedszkolaki.

„Można nawet powiedzieć, są lepsi od swoich starszych kolegów. Także tutaj cieszy nas ten fakt, że coraz młodsi. Warto też zaznaczyć, że właśnie dwa lata temu dodaliśmy tę kategorię najmłodszą, czyli dzieci z przedszkola i klas zero i te dzieci wspaniale radzą sobie z naszą kaszubską mową. Nie tylko, podkreślam, bo Jan Piepka również pisał też poezję w języku polskim.”

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby - Jan Piepka i kaszubska kultura. Misja biblioteki w Szemudzie, 20.04.2026

Jak podkreśla Iwona Piastowska, takie konkursy są jednym ze sposobów realizacji misji biblioteki. Jest nią promocja kaszubskiej kultury i języka, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.

„Miałam tę przyjemność znać Jana Piepkę. On sam też bardzo mocno to podkreślał i na swoich spotkaniach przyjeżdżał do samego końca, do naszych bibliotek właśnie po to, żeby się spotkać z młodymi i właśnie po to, aby im mówić o Kaszubach, naszej tożsamości. Teraz jeżeli nie ma już wśród nas czy to Piepki, czy naszego głównego patrona, księdza doktora Leona Heyke. Alojzego Nagla, Bolesława Borka, czyli naszych patronów, naszych bibliotek, no to właśnie my musimy przekazywać naszą kulturę młodym i to nasze jest zadanie.”

Dyrektor szemudzkiej placówki zapowiadała na naszej antenie, że majowy Tydzień Bibliotek będzie celebrowany w siedzibie głównej i filiach właściwie przez cały miesiąc. 

Autorzy: Sylwia Bartosik, opracowanie: Angelika Kummer / zdj. Biblioteka Publiczna Gminy Szemud

Czytaj więcej: 

• Jan Piepka - Wikipedia
• Jan Piepka - Pisarze i badacze literatury
• Jan Piepka - Film polski

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 16.04.2026

Udział mogą wziąć przedszkolaki oraz uczniowie szkół podstawowych i średnich. Wystarczy przyjść i zaprezentować swoją znajomość “rodnej mowy”. Po krótkim występie trzeba odpowiedzieć na kilka prostych pytań.

„Wszystko w języku kaszubskim, a na zachętę są nagrody" - mówi organizator konkursu. 

„Jacek Chodakowski, jestem licencjonowanym odbiorcą McDonald's. Uwielbiam język kaszubski. Wiem, że to jest jakiś skarb narodowy, który przetrwał. Te słowa, nawet takie proste, które mogłyby istnieć w tej mowie codziennej, zanikają. Ludzie się jakby krępują tego języka, więc wymyśliłem taki konkurs po to, żeby widziały, że ktoś ten język ceni i mieć satysfakcję z tego, że się ten język w mniejszym czy większym stopniu zna".

Dodatkowe nagrody przewidziano za najpiękniejsze stroje. Konkurs “Pò kaszëbskù w McDonaldze” w Pucku odbędzie się 18. kwietnia od 10.00 do 17.00.

Autorzy: P. Szyca / zdj. McDonald's

 SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 31.03.2026

„Lektorem będzie Remus” - zdradził na naszej antenie twórca odpowiadający m.in. za scenariusz i reżyserię. Opowieść o historii ziemi kościerskiej rozpocznie się od epoki lodowcowej i będzie przesiąknięta kaszubskimi legendami. 

Tomasz Potejko:

„Skąd się wzięły moreny, więc pokażą się zlodowacenia. Będzie nawiązanie do legend. I tu się zaraz pokażą nam stolemy, które rzucały kamieniami kształtując te grunty. Kosierzyna ma właśnie to fajne połączenie legend i prawdy historycznej. Można to bardzo fajnie wymieszać ze sobą. Oczywiście trzeba to podkreślić, ponieważ w dzisiejszej epoce fejków wszystkich, no nie chciałbym, żeby nagle ktoś pomyślał sobie, że kiedyś istniały takie nieudowodnione naukowo postacie.”

SŁUCHAJ: Gość Na Widniku Kaszëbë - Historia Kościerzyny i AI. Film o dziejach ziemi kościerskiej 31.03.2026

Twórca sięga po materiały archiwalne oraz algorytmy sztucznej inteligencji. - Zobaczymy dawne wydarzenia w nowej formie - mówi Krzysztof Jażdżewski z Muzeum Ziemi Kościerskiej, które czuwa nad prawdą historyczną w tej produkcji. 

Krzysztof Jażdżewski:

„Przede wszystkim trzeba pójść z duchem czasu. A z drugiej strony się cieszymy też z tego, że możemy korzystać z tych najnowszych technologii. No bo przecież, o czym pan reżyser nie powiedział, o tych miejscach. My je mamy gdzieś na pocztówkach, na zdjęciach, a my tak de facto możemy je ożywić. Może ta osoba w nich być zobrazowana, może z nich wyjść. Sam budynek można pokazać w zupełnie innym kontekście.”

„COSTERINA – Historia ukryta w lasach” będzie pełnometrażową produkcją o długości około 90-u minut. Ma być gotowa jesienią tego roku. Zainteresowanych szczegółami odsyłam do naszej strony internetowej, do zakładki z podcastami.

Autorzy: S.Bartosik, M. Józefowicz, K. Janczewska / zdj. Radio Kaszëbë

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 27.03.2026, 14:55

„Jej nazwa nawiązuje do rycerza z epopei kaszubskiej Aleksandra Majkowskiego" - przypomina Katarzyna Butowska, prezes Stowarzyszenia Nauczycieli Języka Kaszubskiego - czyli do obrońcy kaszubskiej ziemi i tożsamości.

„Mòżna kòżdégò chto dzëjô dlô kaszëbsczi mòwë, dlô jãzëka kaszëbsczégò, chto ten jãzëk promuje, chto pisze w tim jãzëku, chto twòrzi, rozpòwszechniwô gò, nie le w swoim òkòlim, ale tiż w rozmaitéch jinych strzodowisczach. Wszãdze tam, gdzie ten jãzëk je ùżiwóny. Téź wôrtno żec, że nie są to leno òsobë, ale mòżna téż zgłaszac institucje".

Kandydatów można zgłaszać listownie, koniecznie z uzasadnieniem dokonanego wyboru. „Remùsowi Drëszë” mają siedzibę przy ulicy Długiej w Kamienicy Szlacheckiej w gminie Stężyca.

Autorzy: S. Bartosik / fot. Stowarzyszenie Nauczycieli Języka Kaszubskiego "Remùsowi Drëszë"

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 13.03.2026

Na konferencji przed zbliżającym się świętem porozmawiają o wielowymiarowości kultury kaszubskiej.

Ryszard Kalkowski, wójt gminy Szemud:

„Më jedzemë do stolicë, do Warszawë, na zaproszenié téż zespòłu parlamentarnégò do marszałka, pana Czarzastégò. Tam je wiôlgô ùroczëstosc, własnie dzys zespòł parlamentarny przëpòmniôł wszëstczim, że ten Dzéń Jednotë Kaszëbów własnie je w strëmiannikù. A më jedzemë własnie z przédniczką najigò partù, Benią Bieszke. Jedze z nama przedstawicélka szkòlnëch, pani Lucyna, co ùczi kaszëbsczégò. Także pòzdrowiômë wszëstczich szkòlnëch na całëch Kaszëbach.”

Debatę będzie można śledzić na żywo w mediach społecznościowych Sejmu i Senatu oraz Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego. Konferencja rozpoczyna się o 12.00.

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. wikipedia.pl

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 11.03.2026

Warsztaty tradycyjnie odbędą się na Wydziale Filologicznym. Lektorką kolejny raz będzie dr Bożena Ugowska, pisarka, tłumaczka i prezeska Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, która ma na koncie wiele kursów kaszubskiego dla dorosłych. Zapowiada, że zajęcia zacznie od podstaw.

„Dlô wszëtczich w terenie samorodnëch, w terenie w sùmce i pòdszkòlëc i ògóle zaznajomic sã z jãzëkiem kaszëbsczim, pòznac gò – tëch, co rozëmieją i tëch, co gò nie rozëmieją. Także wëkładë są przelëczonë i mëszlã, że to mòże bëc dobrô wrëba na to, żebë w jãzëkù zacząc cos dlô se òd nowa robic. Te kursë pòkazëją, że na nich je baro dëżo młodzeżë, kòtrô mô ju wele 18–19 lat i mëszlã, że to je baro dobrô wrëba dlô tëch wszëtczich. Cieszã sã rad".

Oprócz ortografii i gramatyki kursanci zaznajomią się z kaszubską literaturą. Kurs jest bezpłatny, a o udziale decyduje kolejność zgłoszeń - zaznaczono na stronie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Zajęcia rozpoczną się 24 marca i - z wakacyjną przerwą - potrwają do grudnia.

Autorzy: P. Szyca / zdj. UG

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 23.02.2026

„To też forma zachęty, bo liczba uczęszczających na te lekcje maleje, pod koniec ubiegłego roku było ich 50"- mówi  Paweł Kowalewski, członek Zarządu Rady Powiatu Kartuskiego.

„Nie wiemy właśnie z czego do końca to wynika. Podejrzewamy, że w natłoku różnych zajęć obowiązków. tego, że młodzież częściej ma po 40 godzin zajęć w tygodniu. I ten język gdzieś schodzi na dalszy plan. I niejednokrotnie uczniowie właśnie nie podejmują już tej kontynuacji nauki języka kaszubskiego ze szkoły podstawowej. Patrząc tak logicznie, tych uczniów powinno być najwięcej uczących się języka kaszubskiego. No i postanowiliśmy tutaj wspólnie podjąć takie działania, aby przygotować taką formę wsparcia".

Stypendium będzie obowiązywać od przyszłego roku szkolnego we wszystkich szkołach ponadpodstawowych prowadzonych przez samorząd powiatu kartuskiego. Wypłacane będzie przez 10 miesięcy, zawsze po zakończeniu semestru.  

Autor: P. Szyca / zdj. poglądowe

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 20.01.2026

W ankiecie pytają o różne aspekty użycia języka kaszubskiego i polskiego oraz doświadczenia związane z życiem na Kaszubach. To część projektu MULTILING-HIST finansowanego przez Europejską Radę do spraw Badań Naukowych.

„Oczekujemy, że wyniki lepiej wyjaśnią kluczowe czynniki przyczyniające się do stabilnej wielojęzyczności w różnych miejscach na świecie" – wyjaśnia Artur Jabłoński, członek zespołu badawczego.

Ankieta jest anonimowa, jej wypełnienie zajmie maksimum 30 minut. W podziękowaniu za udział w badaniu można otrzymać e-booka  - „Kaszubi. Wspólnota narodowa” autorstwa Artura Jabłońskiego.

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. UW

SŁUCHA INFORMACJI: KLËKA, 15.01.2026

Grupę skrzyknięto w ubiegłym roku na potrzeby jednego wydarzenia, ale pomysł wspólnego grania chwycił i tak powstał świąteczny projekt. "Zespół tworzą lokalni artyści" – mówi Marcin Szmytke – a na koncercie wspierać go będzie Schola ”Pod Niebiosa” działająca przy stężyckiej parafii.

"Kolędy, pastorałki, utwory muzyczne w języku polskim, kaszubskim, będzie miłorodzinnie, świątecznie. Zespół Bùten Szëkù powstał w zeszłym roku na promocję książki do nauki języka kaszubskiego, Emilii Maszke i tak poleciało po prostu i pociągnęliśmy to trochę dalej. Postanowiliśmy zrobić najpierw nasz repertuar, który już mamy. W październiku stwierdziliśmy, że chcemy spróbować zrobić materiał kolędowy i udało nam się go skończyć."

Koncert auli stężyckiej biblioteki odbędzie się 16. stycznia o 18.00. Wstęp jest wolny, ale trzeba wcześniej zarezerwować miejsce.  

Autorzy: S. Bartosik, P. Szyca / zdj. Gminna Biblioteka Publiczna w Stężycy