SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 13.07.2026

Przedstawiciele gminy w powiecie bytowskim przejęli w Gdyni pałeczkę - a właściwie symboliczną klëkę. Jak mówili w naszym mobilnym studiu „chcą połączyć organizację Zjazdu z Dniami Miastka".

„To niesamowite szczęście, że Światowy Zjazd Kaszubów w Gdyni łączy się w tym roku z jubileuszem stulecia tego miasta. Także i Kaszubi i turyści. U nas to wydarzenie zostanie połączone również z obchodami Dni Miastka, więc skala imprezy będzie naprawdę ogromna. Już dzisiaj serdecznie wszystkich zapraszamy"!

Pani Paulino, a jakie znaczenie będzie miało to wydarzenie dla samego Miastka?

„To będzie wiekopomna chwila i coś absolutnie niezapomnianego. Miastko jeszcze nigdy nie gościło tak wielkiej imprezy masowej. Zjadą się do nas ludzie z dosłownie całego świata. Mówiąc zupełnie szczerze i z przymrużeniem oka: na samą myśl już zaczynamy się powoli pocić!”

„Miastko aktywnie angażuje się w ochronę i promocję kaszubskiego dziedzictwa" - podkreślał na naszej antenie zastępca burmistrza - we współpracy z tamtejszym oddziałem Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

„W Miastku prężnie działa tutejszy oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Przez pewien czas organizowana była przez nas coroczna impreza – tak zwana Sobota Kaszubska. Myślę, że mamy tradycję i potencjał, więc na pewno sprostamy temu zadaniu."

Przyszłoroczny Światowy Zjazd Kaszubów w Miastku odbędzie się 3. lipca. Natomiast podcastów z naszej sobotniej transmisji z Gdyni posłuchacie jeszcze na radiokaszebe.pl. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Weronika Koszałka/ fot. Radio Kaszëbë

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 13.07.2026

Jak mówił w naszym mobilnym studiu marszałek województwa pomorskiego - coroczny Zjazd ma ogromne znaczenie integracyjne. Przykładowo Gochy i Norda mogą się na niej poznawać nawzajem i wymieniać doświadczeniami. 

„Żeby podczas takich osobistych spotkań mogli się integrować, żebyśmy takie poczucie dumy, że jesteśmy kaszubami, budowali w obszarze całych Kaszub więcej nawet bym powiedział. Ponieważ słyszę, że tu jest reprezentowany oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego z Warszawy. Ze Szczecina też. Ze Szczecina, W każdym bądź razie, to jest posiad naszego regionu i to jest najlepszy dowód, na to, że po prostu chcemy się spotykać, chcemy się, chcemy ze sobą rozmawiać, chcemy uczestniczyć w przeglądzie naszych doświadczeń i także sukcesów w kulturze.”

Samorząd naszego województwa wspiera rozwój kaszubskiej kultury m.in. poprzez konkursy grantowe i przyznając unijne dofinansowania, jest też fundatorem Kaszubskiej Nagrody LIterackiej. Jak zwracał uwagę marszałek, ogromną rolę odgrywają tu też gminy, bo podstawą jest nauczanie języka kaszubskiego. 

„Musimy uczyć języka kaszubskiego, Musimy mówić o Kaszubach, ale nie tylko w kontekście także znajomości języka, także rozumienia języka, ale rozwoju na przykład literatury, poezji, muzyki, sztuk wszelakich, które przecież stanowią o wielkim bogactwie Kaszub i to się bardzo rozwija. Ja pamiętam, co się działo przed 1990 rokiem, okresem transformacji i teraz państwo są młodymi dziennikarzami i macie dostęp do literatury w każdym calu.”

Kluczowa dla nauczania i rozwoju kaszubszczyzny jest też etnofilologia kaszubska na Uniwersytecie Gdańskim - podkreślał pomorski marszałek na Światowym Zjeździe Kaszubów. Rozmowy razem z innymi podcastami z naszego sobotniego, mobilnego studia posłuchacie jeszcze na radiokaszebe.pl. 

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 13.07.2026

Kaszubska wersja obok polskiej ma widnieć na wjazdach do miasta. Jeszcze w te wakacje Rada Miasta zajmie się uchwałą w tej sprawie, w związku z poparciem udzielonym przez Gdynian dla tej inicjatywy w niedawnych konsultacjach. 

„Znakomita większość Gdynian opowiedziała się za tym, że chcieliby widzieć dwujęzyczne tablice na wieździe do miasta. Ja we wtorek podpisałam projekt uchwały, którą skierowałam do Rady Miasta w sierpniu. Mam nadzieję, że radni poprą ten wniosek i te tablice po przeprowadzeniu odpowiedniej procedury również z ministerstwem pojawią się na wieździe. I przypominamy, to miasto za to nie płaci. Miasto za to nie płaci. Te tablice staną na wjazdach do miasta. Mam nadzieję, że to się wydarzy jeszcze w tym roku".

Gdynia była w sobotę czarno-złota i symbolicznie taka pozostanie, bo na siedzibach Urzędu Miasta już na stałe zawisły kaszubskie flagi.  Tę symbolikę pochwalił w naszym studiu wójt Szemuda Ryszard Kalkowski przypominając, że od ubiegłorocznego zjazdu w jego gminie jest ogromna, czarno-złota chorągiew. Podkreślał też znaczenie zjazdów dla wzmacniania kaszubskiej tożsamości i promocji Kaszub. 

„Jednô i dobra atmosfera przede wszëtczim. No i jesz jednô rzec – wa dobrą robòtã robita. Radio Kaszëbë. Wiémë, że lëdze, jak tu przëjeżdżają, specjalnie przełączają na tã waszą stacjã. I to je téż baro fejn sprawa i regionalnie rozpòznôwalné. Przez to, turisticznie, më w Pòlsce, mëszlã, że mdze taczi czas, że to mdze tak jak Gùrole, że do nas mdą przëjeżdżalë, bò tu piękné stronë mómë, ale chòdzy ò tich lëdzy. A tich lëdzy, włôsnie dzãka tim zjazdom, także wszëtczich, partë wszëtczich z całëch Kaszëbów serdeczno pòzdrôwiómë i tak dzałôjta, żebë młodémù pòkòleniù pòkazëwac. Próbùjta gadac, mimo przeszkód, czasã lepi, czasã gòrzi mdze, ale gadôjta, bò ten jãzëk to je przëszłosc.”

Ryszard Kalkowski za swoją aktywność na polu promocji kaszubskiej kultury i języka został w sobotę wyróżniony nagrodą “Bursztynowa Klëka''. Samorządowcom przyznaje ją od czterech lat zarząd główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. A naszej sobotniej transmisji ze Zjazdu w Gdyni możecie jeszcze posłuchać na radiokaszebe.pl. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / fot. Radio Kaszëbë

Ma on zachęcać do tworzenia kaszubskich odpowiedników dla słów i pojęć obecnych we współczesnym życiu. Mogą to być określenia związane z nowymi technologiami, kulturą internetową, codziennymi zwyczajami, wydarzeniami czy zjawiskami, dla których warto poszukać kaszubskiej nazwy. Konkurs skierowany jest do osób zainteresowanych kulturą i językiem kaszubskim, bez względu na wiek i miejsce zamieszkania.

Zgłoszenia można składać osobiście w sekretariacie Starostwa Powiatowego w Pucku lub przesłać je pocztą tradycyjną. Przypomnę, że w pierwszej edycji doceniono propozycje by “achtikiem” nazywać internetowego “lajka”, a na pizzę mówić „italski plińc”.

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / fot. Powiat Pucki

Dzãka Teatrowi Zimk dalo sã ùzdrzëc na binie Teatrë Strãnd (Teatr Wybrzeże) biôlégò wieloriba z romanë Hermana Melville’a. Zlapilë gò abò nié? Bëlo baro blëze, le nëkba warô dali. Do pòkùnë swiata! 

Ôrtë czëtaniô “Moby Dick’a”

Moby Dick Hermana Melville’a je jednã z tëch ksążk, jaczé mògą bëc czëtóné na wiele ôrtów. Mógbë chto rzec, że to je pòwiôstka ò wieloribniczim òkrãcë, żëcim marinów ë ò nieùstãplëwim gònienim jich kaptejnë Ahaba za biôłim kaszalotã. Kò pò richtoscë, na pierszi pòzdrzatk tak je. Blós le chto czëtôl (abò nawet nie czëtôl) tem wié, co w glãbszim znaczenim ten roman to je rozmëszlanie ò człowiekù, jegò relacjach ze swiatã, nôtërą, kawlã a samim sobą. Wiele lëdzi ùwôżô, że Moby Dick simbòlizëje wszëtkò to, co przerôstô czlowieka: Bòga, historiã, smierc abò samą krëjamnotã jistnieniô czlowieka.

Adóm Hébel - autor binowi adaptacëji „Moby Dick’a" ë reżiséra szpëtôklu - razã z aktorama Teatrë Zimk Teater Zymk pòdjãnë sã pòprôwdze trudni robòtë, czédë so ùdbalë przëniesc tą òpòwiedniã (òpòwiednia = mit) w swiat kaszëbsczégò jãzëka. Pòdlug mie - chterën òbezdrzôl nen òbrôzk na binie Stôrô Aptéka w Teatrze Strãnd (Teatr Wybrzeże) w Gduńskù 8 czerwca 2026 r. - nen ùtaleńtowóni performer i cali karno tą razą nie dwignãno do kùńca materie z jaką sã zmierzëlo.

Chaòs jakno Minotaùrów labirińt

Jô dosc chùtkò bél ùstali (tak gôdają kanadczi Kaszëbi czédë sã zmãczą) chaosã, jaczi - w towarzëstwie trzôskù (krzikaniô, rzucaniô scenicznima zachama) - nie schôdôl z binë przez wnetka póltora gòdzënë. To òn zaslonil wszelëjaczi próbë pòkôzaniô niszcząci mòcë òbsesje kaptejne Ahaba ë pògòdzeniô sã Ismaela z lëdzczim kawlã. To òn nie dôl zmerkac dze bë mialë bëc greńce czlowieczégò doznaniô. Ten òbarchniali chaos nie chcôl dac pòznac nëch lëdzi różnëch nôrodnosców, wiarów, jãzëków a kulturów, ti zalodżi żôglówca Pequod, jakno malégò òbrôzkù cali lëdzkòscë. Òn, ten niekara chaos, nie dôl sã przebic òstrzédze przed czlowieczim przëswiôdczenim, że wszëtkò mòżemë miec pòd naszą kòńtrolą.

Adóm Hébel broni sã tlomaczącë, że takô òd pòczątkù bëla kòncepcëjô:

„Pòkrok chaòsu w drëdżi pòłowie szpëtôklu béł zgódny z naszim zamëszlenim. To je Minotaùrów labirińt, w jaczim chce sã zatacëc zrodzoną z łżélstwa bestiã, a kòżdi krok wëkònóny pò tim grzechù gùbi człowieka jesz barżi. Jak sã wzérô na to, co dzysdniowi Ahabòwie robią z naszim swiatã, to jô so nie wëòbrôżóm tegò pòkazac jinaczi jak przez roscący chaòs."

Szymon Grot, gazétnik pòrtalu www.gdańsk.pl w swòji recenzëji téż dotikô ti sprawë:

„Dopiérze na kùńcu wdzar sã w to wszëtkò jaczis chaos. Jeżlë mòżna cos zarzucëc temù przedstôwienimù, to prôwdzëwie kùńc béł trochã za baro chaotyczny, a niechtërne akcentë mògłë bëc jinaczi rozłożoné. Z drëdżi stronë – cãżkò bë bëło to òsignąc, mającë leno sztërëch aktorów w całim szpëtôklu." 

Bògùmile Cirocczi, òbzérniczcë szpëtôklu, jednakò to nié blós nie przëszkôdzalo, le bëlo dobrą decizëją reżiséra:

„Dlô miã prawie ten chaòs i krzik wërôżôł nôlepi bùńt procëm... chaòsowi, namienieniu, lëdzczim kawlóm, wiedno lëchim wëbòróm itp. Jak w żëcym na tim tu swiece: (za) chùtkò, (za) głosno, (za) baro bòli..."

W żëcim, na binie... do mie to je tegò chaosë za wiele… A jeżlë ju, to jem dbë, co nót je nad tim chaosa përznã lepi reżiserskò panowac. Je to do zrobieniô w pòstãpnich pòkôzënkach, jaczé na zicher mdą, bò je jesz wiele lëdzi, co rôd taczi teater òbezdrzą. 

Dërch dali za biôlim wieloriba

Widzalo mie sã w Zimkòwim ùjãcim, jak prosti zachë, sprzãtë a simbòlë, mògą bëc wëzwëskóné dlô pòdskaceniô naji wëòbraznie. Ne wùziczi do wòżeniô wôrów w magazinach, krómach, slôdë w restaùrantach, jakno bôtë wieloribników bëlë w pąkt! Ne ruchë jakbë paczënamë! A jesz trap(ë) jaczi rôz bél wôltôrzã, rôz stolã w karczmie, cobë za sztót robic za marë, abò klôtkã, a téj zôs za òdpùstowi feretrón! Zó to nôleżą sã wiôldzé brawa! Jistno za ruchna w jaczi aktorze sã przezeblekalë! Jesz lefórczi! Të bëlë ale dobri.

Gra aktorskô téż zaslugùje na pòdsztrichniãcé. Kòżden z sztërzech aktorów wchôdôl w wiele ról i robil to z wiôldżim wëczëcim. Na apartné slowa ùznaniô zaslużil, pòlług mie, Patrik Mùdlawa, jaczi grôl m.jin. rolã òkrãtowégò knôpa Pipa. Jego gra bëla fùl emòcjów i wrażlëwòtë, a pòstacëjô Pipa, miédzë szalenstwã a glãbòczim pòznanim, òstala przez niegò pòkôzónô w spòsób baro przekònëwająci. W jegò interpretacëji bëlo widzec jistno dzecną niedowinnosc, jak téż tragiczné doswiôdczenié czlowieka, chterën zdrzôl w twôrz bezmiarowi mòrza i gwôsnégò losë.   

Czegò mie zafélalo, to wmikniãcô w rëbacczi jãzëk. To bë mòglo nen ùniwersalni roman ùczënic përznã barżi kaszëbsczim. Chòcbë w tim môlu, dze je gôdka ò tim, chto kòlé mô dostac z wieloribniczégò òkrãtu: marina, gdowa… Pò rëbackù to sã naziwô “dzelëc partë”, “dostac part”. To nie wëbrzmialo, tak jak wiele jinkszich znanków rëbacczégò swiata.

Je wiedzec, że „Moby Dick" Hermana Melville’a mòże téż bëc jinterpretowóni jak pòwiôstka ò tim, że nié wszëtkò, co nas spòtikô, mùszi miec szëk, jaczi mòżemë do kùńca pòjąc. Czasã mądrosc nie pòlégô na dobëcim, ale na przëjãcim krëjamnotë swiata… Dzãka Teatrowi Zimk jô ùzdrzôl biôlégò wieloriba, le że ten zôs dzes ùcek, co kôże nama, Kaszëbóm, nëkac za nim dali. Dërch dali. 

Szpëtôczel „Moby Dick” òstôl pòkôzóni w Teatrze Strãnd (Wybrzeże) na Gduńsczich Dniach Kaszëbsczich 2026.

• Scenarnik ë reżëseriô – Adóm Hébel / Adam Hebel
• Mùzika – Môrcën Kriża / Marcin Kryża
• Kòstiumë – Aneta Fitkaù / Aneta Fittkau
• Scenografiô – Môrcën Kriża a Tomôsz Kafel / Marcin Kryża i Tomasz Kafel
• Wëstąpilë: Patrik Mùdlawa / Patryk Mudlaw, Róman Hinca / Roman Hinc, Môrcën Kriża Marcin Kryża, Adóm Hébel / Adam Hebel
• Plakôt: Dominika Labùda / Dominika Labuda
• Techniczné òbslużenié - Francëszk Wandka / Franciszek Wandtke
• Jãzëkòwi kònsultacëjô (anielsczi) - Môrcën Mùtka / Marcin Mutka
• Jãzëkòwi kònsultacëjô (niemiecczi) - Agnesa Jiwaszkiewicz / Agnieszka Iwaszkiewicz

 Oglądaj:  Galeria zdjęć ze spektaklu „Moby Dick" Teatru Zymk

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 01.06.2026

Zainicjowała go grupa studentów z Etnofilologii Kaszubskiej na Uniwersytecie Gdańskim. Trzy lata temu był tylko projektem na zaliczenie, teraz jest  zdecydowanie czymś więcej.

„Stał się ważnym punktem na mapie kaszubskich wydarzeń kulturalnych" - mówi Monika Kapiszka, współpomysłodawczyni Slamu.

„Slam to je taczé wëdarzenié, jaczé òbchòdzą w rozmajitëch krajach i strònach, ale ù najù na Kaszëbach tegò jesz ni bëło. Tak më jesmë zorganizowelë pierszi Kaszëbsczi Poeticczi Slam. A terô, w tim rokù, w 2026 mómë jù trzecy Kaszëbsczi Poeticczi slam!”

„Pò prôwdze mùsza pòdsztrëchnąc, że ti lëdze tak na zôczątku nie wiedzelë z czim so mierzą, że ten slam nie bëł dlô nich czims normalnym. Òni mùszelë so do tego przënancec, a terô na trzecym slamie jô widzã, że òni so corôzka lepszi, corôzka barżi ambitni i corôzka wiãcy formów rozmajitëch chcą pòkôzac, a co za tim jidze rozwijô so téż kaszëbskô poezja". 

W trzecim Kaszubskim Poetyckim Slamie było trzech zwycięzców: wśród uczniów szkół średnich - Zuzanna Brzezińska, wśród dorosłych - Iwo Miśkowiak oraz Artur Jabłoński w kategorii poetów z przynajmniej jednym tomikiem wierszy na koncie.

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Weronika Koszałka  / zdj. Artur Jablonsczi

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 01.06.2026

Nagrodę przyznawaną przez Stowarzyszenie Nauczycieli Języka Kaszubskiego „Remùsowi Drësze" wręczono na uroczystości w Kamienicy Szlacheckiej. Jak mówi jego prezes Katarzyna Butowska, „tak jak rycerz z epopei Majkowskiego bronią kaszubskiej tożsamości".

„Tegòróczny wëapartniony to sã òsoblewie òsobistoscë, chtërné mają wiôldżé zasłudżi, w dzëjanim na rzecz kaszëbsczégò jãzëka. To sã lëdze, jaczi piãkno gôdają pò kaszëbsku. Całé swòje żëcé, dzejani òddëlë kaszëbiznie, a ta kaszëbizna graje jima i bije w samim sercu, w dëszë. No i dlô taczich më to naji wëapartnienié przewidëjemë".

Ks. Jan Perszon jest organizatorem kaszubskich pielgrzymek na Jasną Górę, znany z działalności społecznej i popularyzacji naszego języka. Z kolei senator Kazimierz Kleina był inicjatorem Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego, a w Parlamencie współtworzył Dzień Jedności Kaszubów. 

„Żem sã tegò nie spòdzéwôł, ale co zrobic, jak człowiek je corôz starszi. W òstatne lata ti człowiek mësli... jinszi służą dzéń w dzéń ti kaszëbiznie... òsoblewie szkólny, a jô blós tak òd czasu do czasu, rôz na miesąc móm kôzanié pò kaszëbskù, cos tam piszã pò kaszëbskù".

„Jô sa tégo nie spòdzôł jô jem baro baro zadowòlóny, achtnióny jak nigdë jiz w żëcy, bò dlô mie te sprawë kaszëbsczi, kaszëbsczégò jãzëka òsoblewie, to są sprawë nôwôżnieszi. A chto ni jak szkólny w tich kaszëbsczich sprawach robia dzysô nôwiãcy".

W gronie pasowanych na rycerza przez nauczycieli języka kaszubskiego jest już 29 osób. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Weronika Koszałka  / zdj. Radio Kaszëbë

23 maja 2026 r. rodzena ë przëjacele òdprowadzëlë Antonigò Kónkela, doktora i kaszëbsczégò dzejôrza w jegò òstatną drogã w Jastarni

Chcącë òddac czczã nemù Czlowiekòwi, më przëbôcziwómë pògôdkã Antonigò Kónkela z Arturã Jablonsczim dlô Radia Kaszëbë, z maja 2019 rokù. Dokladno téj pòkôzôl sã smarą jegò „Kaszëbsczi leksikòn rëbacczi" (Kaszubski leksykon rybacki, wyd. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Biblioteka Jastarnicka). Antoni Kónkel miôl nôdzejã, że mdą gò czëtalë rëbôce ë że mdą chcelë dodac do niegò jesz wicy slów, cobë rëbackô gôdka nie zdżinãna.

W filmie wëkòrzëstóné wòstôl spiéw Bòżenë i Édmùnda Mùżów, wzãti z YouTube Jana Janusza.

Więcej: Archiwum 2019-2025

• W Pucku zaprezentowano „Kaszubski leksykon rybacki" (31.05.2019)

W Gdyni rozpoczęły się konsultacje w sprawie wprowadzenia dwujęzycznych, polsko-kaszubskich tablic z nazwą miasta. Opinie mieszkańców będą zbierane do 10 czerwca między innymi za pośrednictwem Internetu

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 20.05.2026

W skrócie:

• rozpoczęcie konsultacji społecznych w sprawie polsko-kaszubskich tablic w Gdyni
• zbieranie opinii mieszkańców online i stacjonarnie do 10 czerwca 2026 roku
• finansowanie wymiany tablic w całości ze środków budżetu państwa

„Wprowadzając nazwę Gdiniô chcemy zachęcić do używania języka kaszubskiego w przestrzeni publicznej" - mówi radna miasta, Natalia Kłopotek-Główczewska - i podkreślić, że Kaszubi są w Gdyni ważną częścią wielokulturowej społeczności. 

Gdinia leżi na Kaszëbach

„Mie so zdôwô, że te tôfle mògłë bë bëc ju dôwno, tak pò prôwdze, bò widzymë, jak wiele Kaszëbów dzëjô w Gdinie, jak chòc le Radio Kaszëbë je w Gdinie i téż robi bëlną robòtã w szkołach, gdze je ùczóny kaszëbsczi jãzëk. I to je taczi céch Gdini, że Gdinia leżi na Kaszëbach".

To nie sã dëtczi z miasta

„Dwujęzyczne tablice mogą być też ciekawostką dla turystów" - podkreśla radna i dodaje, że z miejskiej kasy nie trzeba będzie wydać na ich wymianę ani złotówki. 

„To wszëtkò regulëje ùstawa ò mniejszoscach z 2005 roku. To nie sã dëtczi z miasta i proszã so nie jiscëc, że bãdze fëlowało dëtków na sztrasë czë na cos jinégo. To je czile tôflów, jaczi przińdą z Ministérstwa Bënowëch Sprawów”.

Do 10 czerwca mieszkańcy Gdyni mogą się wypowiadać w tej sprawie w dwóch formach. Online poprzez formularz na Gdyńskiej Platformie Dialogu, albo stacjonarnie w Laboratorium Innowacji Społecznych. Przypomnijmy, że w tym roku Gdynia świętuje swoje setne urodziny i z tej okazji będzie ponownie gospodarzem Światowego Zjazdu Kaszubów. 

Czytaj dalej:

• Natalia Kłopotek-Główczewska: Gdiniô je na Kaszëbach
• Burmistrz Selin o dwujęzycznych tablicach w Jastarni
• Dwujęzyczne tablice także w gminie Kosakowo

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 16.05.2026

„Zaczęło się od buntu w 1968 roku i podpisu pod listem przeciwko nagonce antysemickiej” - przypomniała profesor Ewa Graczyk, literaturoznawczyni współodpowiedzialna za naukowe opracowanie tekstów Ostrowskiej. Jak nam powiedziała: „dla niej to przede wszystkim wspaniała pisarka i postać, która uczy odwagi i swobody życia".

„Ja podziwiam i czytam ciągle jej pisarstwo, wydaje mi się, że jest tam mnóstwo do odkrycia, ale też mam takie poczucie, kiedy czytam jej teksty i czytam o niej, to mam poczucie, że będąc kobietą i Polką w różnych trudnych sytuacjach, że warto robić swoje, że warto się nie poddawać, że warto być sobą".

„Różą Ostrowską jesteśmy na etnofilologii kaszubskiej zafascynowani" - mówi doktor Bartosz Dąbrowski. Opisuje ją jako charyzmatyczną postać i szczególnie ceni jej powieść „Wyspa”, a w niej  sposób sportretowania Kaszub. 

„Jej wizja kaszubszczyzny jest rzeczywiście wybitnym dziełem literackim, wybitnym dziełem takim artystycznym. To nie ulega najmniejszej wątpliwości, a z drugiej strony ona była postacią legendarną. To była legenda gdańskiego, trójmiejskiego środowiska artystyczno-literackiego lat 60., 70. i ten wątek legendy biograficznej się tutaj też wyraźnie utrzymał. To jest taki charyzmatyczna osobowość, wspaniała umysłowość, no i też piękna kobieta, której tutaj całe środowisko było po prostu zakochane".

Róża Ostrowska jest też współautorką „Bedekera Kaszubskiego". Zbliża się setna rocznica jej urodzin, dlatego Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ogłosiło ją patronką tego roku. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / zdj. ZKP i Radio Kaszëbë

„Umożliwia rewitalizację języka" - mówi prof. Paweł Małecki o internetowym słowniku języka łemkowskiego i narzędziach, które dzięki niemu powstają. Zebrano je na stronie lemko.tools, a to m.in. maszynowe tłumaczenie, syntezator mowy czy jej automatyczne rozpoznawanie

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 15.05.2026

„Zaczęło się od zdalnej pracy nad kontekstualnym słownikiem w papierowej wersji" - opisywał na naszej antenie profesor Akademii Górniczo-Hutniczej, który czuwał nad techniczną stroną przedsięwzięcia. Naturalnym dla niego krokiem była cyfryzacja, dla rozwoju bazy i lepszej dostępności, a co za tym idzie - wzbogacania języka łemkowskiego. 

„I wpisanie tego słowa właśnie do słownika da nam kilka wariantów takich, może rzadszych, ale ciekawszych i takich, które warto przypominać. Więc ten słownik też troszeczkę umożliwia właśnie taką rewitalizację tego języka i właśnie przypominanie sobie tych starszych słów. No bo jak z pamięci jednak użytkownicy nawet języka mówią czy piszą w danym języku, w mniejszościowym. No to nie ukrywajmy, że ten proces asymilacji i proces myślenia, często w języku większościowym, jest niemożliwy do uniknięcia".

SŁUCHAJ: Rozmowa „Na Widniku Kaszëbë" - Cyfrowe życie mowy. Artur Jabłoński i Paweł Małecki o ratowaniu języka, 14.05.2026

Dzięki wykorzystaniu nowoczesnej technologii oraz dorobku pokoleń pisarzy, dziennikarzy i tłumaczy powstała platforma językowa do nauki i do twórczej eksploracji języka łemkowskiego.

„Takiego narzędzia potrzebują Kaszubi by rozwijać swój język i śmielej go używać" - oceniał na naszej antenie dr Artur Jabłoński z Uniwersytetu Warszawskiego, kaszubski pisarz i działacz.

„W ostatnich badaniach, które prowadziliśmy jako Uniwersytet Warszawski Artes Liberales na północnych Kaszubach. Więcej Kaszubów deklaruje, że zna Kaszubski niż przyznaje się do tego, że mówi po Kaszubsku. Właśnie z powodu tego strachu. I odblokować ich, no to to jest po prostu krok do sukcesu. A może właśnie te narzędzia, których tutaj Paweł nam opowiada, spowodują, że tej blokady nie będzie".

Rozwiązania wypracowane dla Łemków są dostępne dla innych mniejszości. Rozmowy z oboma pasjonatami posłuchacie na naszej stronie w zakładce z podcastami.

Na tym nie koniec, bo do modeli językowych i kaszubszczyzny w dobie cyfrowej wrócimy jeszcze dziś po 16:00 w rozmowie z dr Piotrem Szatkowskim z Instytutu Slawistyki PAN. 

Źródło: Radio Kaszëbë

REDAKCJA POLECA:

• Piotr Szatkowski buduje kaszubski model sztucznej inteligencji
  
• Nie przestalë gadac w swòjim jãzëkù. Pòkôzënk kùńsztë Lemków [CSB]

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 14.05.2026

Nikodem swoje wystąpienie nagrał po kaszubsku. Jak wyjaśniała na naszej antenie jego wychowawczyni tematem było życie na wsi, więc naturalne było nawiązanie do Mikołaja Reja".

„Który jako pierwszy pokazywał nam to życie na wsi, a Nikodem dodał do tego szczyptę autoironii, trochę żartu, trochę jakiejś autorefleksji, dużo komizmu. Zważywszy na to, że akurat mieliśmy niezwykłe uroki zimy wiejskiej i wiemy bardzo dobrze jak wyglądały dojazdy do szkół. I tak wyszła z tego wypowiedź niezwykle spontaniczna. Ten język żywy się okazał, nie był to język wyuczony, nie był to język martwy, cudzy".

Jak opisywał na naszej antenie Nikodem Bladowski, język kaszubski przyswoił sobie od dziadków i uczył się go w szkole. Natomiast w swobodnym wyrażaniu się przed kamerą pomogły doświadczenia z konkursów, jak choćby Méster Bëlnégò Czëtaniô. Jest tegorocznym maturzystą, co też wybrzmiało w jego „gadce”.

„Je przëjemno i czas lecy, ale zédzier maturalny tikô... tik tak... Muszę przyznać, że właśnie gdzieś to obycie ze sceną, obycie z mikrofonem, obycie  po prostu z mową przed jakąś większą audiencją, no nie jest dla mnie aż tak przerażające jak w przypadku osób, które nie robiły tego od zawsze".

SŁUCHAJ: SŁUCHAJ: Rozmowa „Na Widniku Kaszëbë" - „Żywy język i prawdziwa refleksja", N. Bladowski i B. Płotka, 13.05.2026

Jak oceniał Nikodem, młodzież do nauki języka kaszubskiego mogłyby zachęcić mobilne aplikacje pozwalające na codzienne, drobne ćwiczenia. Całej rozmowy możecie posłuchać na naszej stronie w zakładce z podcastami.

Autor: S. Bartosik, opracowanie: Weronika Koszałka / zdj. Radio Kaszëbë

W Łubianie w gminie Kościerzyna rodzice idą w ślady dzieci i będą się uczyć języka kaszubskiego. Rozpoczął się tam kurs dla dorosłych

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 12.05.2026

Zajęcia organizuje oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w ramach projektu „Gôdómë pò kaszëbskù w Łubianie”, który jest dofinansowany przez gminę Kościerzyna.

„Na pierwszą lekcję przyszło prawie 20 osób, wstęp jest wolny" - zachęca nauczycielka i dziennikarka Anna Cupa.

„Më ju zaczelë i to je cos baro piãknégò, przeszło baro wiele lëdzy. Mómë dzecë, jaczé chodzą na kaszëbsczi jãzek, jaczé ùczą sã w szkòle. I òne gôdale, më téż chcą go kąsk pòznac, bò më chcemë wiedzec jak sã czëta pò kaszëbskù. Dzecë nama cos  gôdają jak przińdą do dóm, a më nié wiémë, ò co jidze. Tej to je piãkno wespółrobòta i mëszlã, że to je téż taka przińdnota, że téż starszi – mëma, tatka, babcia, dziadek, starka i stark – mùszelë téż chòc kąsk pòznac ten nasz kaszëbsczi jãzëk.”

Spotkania będą się odbywały w podstawówce w Łubianie przez siedem najbliższych tygodni, zawsze w środę o 18.15.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 08.05.2026

Po rozmowie w cztery oczy premier przyznał, że znalazł w Ojcu Świętym „kapitalnego rozmówcę", a wspólne poglądy mają m.in w kwestii pokoju na Ukrainie. Jaka była reakcja na prezent? Sprawdził Piotr Szyca.

Premier Donald Tusk powiedział papieżowi, że to prezent w języku kaszubskim, czyli starym słowiańskim języku, na który przetłumaczono Biblię. W zamian za Pięcioksiąg Mojżeszowy w języku kaszubskim, Donald Tusk otrzymał album o malarstwie z czego się ucieszył, bo opowiadał o nim na briefingu prasowym, już po spotkaniu z głową kościoła.

„Zbiory tutejsze... Ojciec Święty skądś się dowiedział, że sztuka, szczególnie malarstwo to też jedna z moich pasji. Dostałem taki tekst, pokażę go później i tam jedno słowo, które Ojciec Święty odniósł i do siebie i do mnie. Pewnie nie zasłużyłem na taką definicję, ale będę z dumą pokazywał ten tekst". 

Teraz miejmy nadzieję, że Leon XIV przy zgłębianiu Pięcioksiągu po kaszubsku zechce poduczyć się naszego języka.

Donald Tusk zaprosił papieża na pielgrzymkę do Polski. Ocenił, że może ona dojść do skutku w 2028 roku. 

Autor: Piotr Szyca, opracowanie: Weronika Koszałka /zdj. X/Donald Tusk

Jak rozwijać języki mniejszościowe? W Irlandii debatowali o tym eksperci z całej Europy. Radio Kaszëbë wskazano jako przykład skutecznej adaptacji do nowoczesności

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 30.04.2026

W skrócie:

• Radio Kaszëbë uczestniczyło w konferencji w Irlandii
• debatowano o przyszłości języków mniejszościowych
• eksperci wskazali media cyfrowe jako klucz rozwoju
• omawiano rolę AI i social mediów

„Język musi budzić pasję, samo przetrwanie to za mało" - postulowali delegaci z Walii i Rumunii na warsztatach w irlandzkim Galway. Przedmiotem spotkania pod szyldem Plurilingmedia była przyszłość europejskich tożsamości mniejszościowych. Badacze z całej Europy omawiali nowe strategie dla mediów wielojęzycznych w dobie cyfryzacji.

Eksperci o przyszłości języków mniejszościowych

„To inspiracja i miłość motywują młodzież do wyboru mediów w ojczystym języku" - oceniał Aled Jones, walijski innowator medialny.

„I think it’s a love of that language, it’s to feel inspired by that language and to want to create content in that language.”

„Myślę, że to miłość do tego języka, to odczuwanie przez niego inspiracji i chęć tworzenia treści w tym języku.”

SŁUCHAJ: Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë - Język żywy czy czysty / Angelika Kummer o przetrwaniu mowy (30.04.2026)

Radio Kaszëbë jako model cyfrowej rewitalizacji języka

Delegaci podkreślali, że siła mniejszości leży w ich różnorodności i wzajemnej nauce: Jako jeden ze sposobów na adaptację języka do współczesnych realiów wskazywano działalność Radia Kaszëbë.

Mówi jeden z organizatorów Paul Finn z Uniwersytetu w Limerick.

"With some of the work that you’re doing in Radio Kaszëbë, it’s fantastic to see, and it’s that ambition and that real energy - I think they are the cornerstones of how we drive language revitalization."

„Wspaniale jest widzieć pracę, którą wykonujecie w Radiu Kaszëbë. Myślę, że to właśnie ta ambicja i autentyczna energia stanowią podstawę naszego działania na rzecz ożywienia języka.”

Sama wymiana doświadczeń to nie wszystko. Pomysły zebrane podczas burzy mózgów zostaną teraz zebrane przez badaczy w oficjalnym dokumencie ze wskazówkami jak zachować i rozwijać język mniejszościowy w mediach.

Fot. Uczestnicy warsztatów Plurilingmedia w Irlandii poświęconych przyszłości języków mniejszościowych

Czytaj dalej:

• Sztuczna inteligencja i język kaszubski. Wyzwania dla mediów [CSB]

• Cyfrowa przyszłość języka. Czy Kaszubi pójdą w ślady Łemków?

• Piotr Szatkowski buduje kaszubski model sztucznej inteligencji