SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 23.10.2026

Alarmujące dane. Przekaz międzypokoleniowy zamiera

Kluczowym punktem obrad stała się prezentacja wniosków zawartych w pierwszym tomie publikacji „Różnorodność językowa w Polsce” pod redakcją prof. Nicole Dołowy-Rybińskiej oraz dr. Macieja Mętraka. Zaprezentowane statystyki wskazują na postępujący spadek wykorzystania języka w codziennym życiu.

„Tylko 44% do swoich własnych dzieci czy też wnuków mówiło po kaszubsku. Większość, 56%, w ogóle kaszubskiego nie używała, a mówimy tylko o tej grupie aktywnie znającej język kaszubski. To też zostało pokazane w coraz słabszych praktykach językowych, czyli najkrócej mówiąc, to gdzie, z kim i jak często kaszubski jest używany” –  alarmuje o zagrożonym przekazie międzypokoleniowym prof. Nicole Dołowy-Rybińska, socjolingwistka i kulturoznawczyni.

Problem nie leży zatem wyłącznie w znajomości reguł czy słownictwa, ale przede wszystkim w zanikaniu naturalnych sytuacji komunikacyjnych w środowisku domowym.

Szkoła nie zastąpi żywej mowy w domu

Do kwestii historycznych i współczesnych uwarunkowań odniósł się dr Artur Jabłoński, analizując m.in. praktyki tępienia języka kaszubskiego w placówkach oświatowych w okresie PRL. Ekspert zwrócił uwagę, że choć obecnie edukacja formalna pełni ważną rolę, to bez wsparcia ze strony rodziny język nie przetrwa.

„Jak sã noma Kaszëbom nie mdze chcało gôdac pò kaszëbsku, to ten jãzëk nie przéderchô na nastãpné pòkòlenia, bò to je wiedzec, że jãzëk té żëje nié jak chtos napisze jego gramatika abò słowôrz - ale żëje té, czë sã w tim jãzëku gôdô” – gôdô dr Artur Jabłońsczi,  samorządowc, dzëjôcz spòłeczny i òswiatowy.

Bogaty program konferencji i promocja książki

Spotkanie w wejherowskim muzeum to nie tylko rozważania nad kondycją języka, ale również szeroki przegląd tematyki historycznej i społecznej. W trakcie prelekcji podjęto m.in. wątki kaszubskiego feminizmu oraz muzealizacji kultury kaszubskiej w Prusach Zachodnich na początku XX wieku.

Wydarzeniu towarzyszy promocja książki pod redakcją prof. Nicole Dołowy-Rybińskiej i dr. Macieja Mętraka. Drugiego dnia obrad uczestnicy pochylą się m.in. nad rolą kobiet w kształtowaniu i pielęgnowaniu kultury Kaszub.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

• Żukowo: V Konferencja Sołtysów Pomorza

• W Wejherowie o Kaszubach. Konferencja naukowa już w październiku

• Jak czytać Majkowskiego? Konferencja dla nauczycieli w Gdańsku

Amp futbol wchodzi do Trójmiasta. „To dla nas coś więcej niż piłka”

Na mapie polskiego amp futbolu przez lata dominowało południe kraju. Północna Polska do tej pory mogła reprezentować się głównie zespołem Zawiszy Bydgoszcz. Nowa inicjatywa gdańska ma na celu budowę silnego ośrodka nad morzem, który docelowo dołączy do rozgrywek ligowych i stworzy przestrzeń integracji dla osób z niepełnosprawnościami.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 16.10.2026

Amp futbol to dyscyplina dedykowana osobom po amputacjach lub z wadami kończyn – gracze z pola poruszają się o kulach, natomiast w bramce stoją zawodnicy po amputacji ręki.

„Wiemy, w jaki sposób sport może tak naprawdę zmienić życie osoby z jakąkolwiek niepełnosprawnością. Widzimy w tym duży potencjał. Oprócz tego, że jest to jeżdżenie po całej Polsce i spotykanie ludzi, którzy mierzą się z podobnymi wyzwaniami, to jest to przede wszystkim społeczność, czyli coś, czego każdy z nas potrzebuje" – podkreśla Cezary Dobrzelecki, trener, przedsiębiorca oraz współorganizator nowej drużyny związany z Train Me Now.

W ślady Oleksego i Łastowskiego

Polska Ekstraklasa Amp Futbolu od lat przyciąga uwagę fanów sportu na całym świecie. To właśnie w tych rozgrywkach padła słynna bramka Marcina Oleksego, nagrodzona prestiżową statuetką FIFA Puskás Award za rok 2022, wręczoną w obecności gwiazd światowego formatu. Twórcy gdańskiego projektu nie kryją nadziei, że na Pomorzu również kryją się wybitne talenty.

„Na mapie amp futbolu północna Polska miała wyraźną lukę. Inicjatywa klubu z Trójmiasta ma już chwilę, ale w końcu dążymy do tego, żeby potwierdzić obecność amp futbolu nad morzem. Być może czekają tu na odkrycie takie gwiazdy jak Marcin Oleksy czy Bartosz Łastowski, nazywany przez argentyńskich dziennikarzy „polskim Messim” – zaznacza Tomasz Konieczny, dyrektor PZU Amp Futbol Ekstraklasy.

SŁUCHAJ: Gość Na Widniku Kaszëbë: „To więcej niż piłka , T. Konieczny i C. Dobrzelecki o amp futbolu"

Pierwszy krok na boisko: brak wymagań wiekowych i kondycyjnych

Organizatorzy podkreślają, że najczęstszą barierą przed dołączeniem do drużyny jest obawa przed brakiem formy fizycznej lub lęk przed oceną. Projekt ma jednak charakter otwarty – jedynym kryterium formalnym jest amputacja lub wada kończyny dolnej bądź górnej.

„Nie ograniczamy się co do wieku ani płci. Chcemy po prostu zrzeszyć jak najwięcej osób, aby zacząć budować społeczność wokół amp futbolu, a następnie wystartować w lidze. Jeżeli słucha nas ktoś, kto uważa, że jest niegotowy lub nie da sobie rady – proszę, zaufajcie nam i pojawcie się na pierwszym treningu. Wierzę, że czeka nas fajna wspólna przygoda – apeluje Cezary Dobrzelecki.

OGLĄDAJ:  Gość Na Widniku Kaszëbë: „To więcej niż piłka , T. Konieczny i C. Dobrzelecki o amp futbolu"

Spotkanie organizacyjne i pierwszy trening odbędą się 24 października o godzinie 13:00 na boisku sportowym przy ul. Szuberta 79 w Gdańsku. Na zajęcia wystarczy przynieść ze sobą sportowy strój i dobre nastawienie. Udział jest całkowicie bezpłatny.

Redakcja: Sylwia Bartosik 
Opracowanie: Agnieszka Łukasik 
Fot. AMP Futbol

CZYTAJ WIĘCEJ

• 80-lecie Bytovii Bytów. Święto piłki i atrakcje dla rodzin

• Fudeko Gas Gdańsk: Trudny początek w I Lidze i walka o lodowisko

Brak rozmowy i zaufania w rodzinie może utrudniać wczesne rozpoznawanie problemów dzieci i młodzieży. Jak im zapobiegać i dlaczego rodzice powinni współpracować ze szkołą? O tym rozmawiali eksperci na antenie Radia Kaszëbë przed konferencją „3xD: Dostrzeż, Dociekaj, Działaj!”, która odbędzie się 5–6 listopada w Redzie. Zapisy trwają do piątku

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 20.10.2026

Hasłem dziesiątej edycji konferencji jest „Siła edukacji i profilaktyki”. Organizatorzy podkreślają, że skuteczne zapobieganie problemom dzieci i młodzieży wymaga wczesnego reagowania, zanim konieczna stanie się interwencja kryzysowa.

O współczesnych wyzwaniach wychowawczych rozmawiali w programie „Na Widnikù Kaszëbë” dyrektor Szkoły Podstawowej w Darzlubiu Sławomir Stromski, przewodnicząca Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w gminie Puck Kamila Dettlaff oraz pedagog i profilaktyk społeczny Leszek Dowgiałło.

Jak budować zaufanie i rozpoznawać problemy dziecka?

Zdaniem Sławomira Stromskiego jednym z najważniejszych współczesnych wyzwań wychowawczych jest budowanie relacji między rodzicami a dziećmi. Jak wyjaśniał, szkoły diagnozują czynniki ryzyka i czynniki chroniące, zwracając uwagę między innymi na to, czy młodzi ludzie mogą liczyć na wsparcie w domu.

Dyrektor szkoły w Darżlubiu podkreślał, że do budowania zaufania nie potrzeba szczególnych okazji. Wystarczą wspólny posiłek, spacer czy codzienne zajęcia, podczas których dziecko ma możliwość swobodnej rozmowy.

„Rodzic nie musi zadawać setki pytań: «Co u ciebie? Jak tam było?» i tak dalej, ale wtedy kiedy usiądzie, pobędzie, dziecko, kiedy ma ogromne zaufanie do rodzica, samo będzie rozmawiało” – mówił Sławomir Stromski.

Równie ważne jest dostrzeganie zmian w zachowaniu młodych ludzi. Pedagog Leszek Dowgiałło zwracał uwagę, że problemy, które rodzicom wydają się nagłe, często rozwijają się wcześniej, ale pozostają niezauważone z powodu braku bliskiej relacji. Dlatego, zgodnie z ideą konferencji, najpierw należy dostrzec niepokojące sygnały, następnie poprzez rozmowę poznać ich przyczyny, a dopiero później podjąć odpowiednie działania.

SŁUCHAJ: Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë: „Klucz do bezpiecznego dorastania: Sławomir Stromski, Kamila Dettlaff i Leszek Dowgiałło o profilaktyce".

Dlaczego współpraca rodziców ze szkołą jest tak ważna?

Eksperci podkreślali znaczenie współpracy między domem a szkołą. Nauczyciele, którzy codziennie obserwują uczniów w grupie rówieśniczej, mogą zauważyć trudności w zachowaniu, relacjach czy przestrzeganiu zasad, które nie zawsze są widoczne w domu.

Leszek Dowgiałło apelował, by rodzice nie traktowali uwag nauczycieli jako krytyki własnych metod wychowawczych, lecz jako sygnał wymagający zainteresowania.

„Jeżeli jest jakaś uwaga, jest jakaś sugestia nauczyciela, to traktujmy ją poważnie. I odwrotnie, jeżeli my zauważymy coś [...], to skonsultujmy, czy dziecko w szkole się zachowuje podobnie i czy szkoła zauważyła”.

Ważnym elementem profilaktyki pozostaje także bezpieczeństwo dzieci w internecie. Zdaniem Dowgiałły rodzice powinni interesować się tym, z kim ich dzieci kontaktują się w mediach społecznościowych, i pomagać im w bezpiecznym korzystaniu z technologii. Podkreślał, że sam dostęp do urządzeń cyfrowych nie musi stanowić problemu, jeśli towarzyszą mu odpowiednie relacje i wsparcie dorosłych.

Profilaktyka w gminie Puck. Dziesięć edycji konferencji 3xD

Konferencja „3xD” jest częścią szerszych działań profilaktycznych prowadzonych w gminie Puck. Jak przypomniała Kamila Dettlaff, podczas kolejnych edycji poruszano między innymi zagadnienia przemocy, agresji, uzależnień, emocji, relacji i zdrowia psychicznego młodych ludzi.

Jednym z efektów współpracy było również opracowywanie wspólnych procedur postępowania w sytuacjach kryzysowych dla szkół w gminie Puck, przy współudziale instytucji pomocowych i służb. Ich celem jest usprawnienie reagowania na trudne zdarzenia i zapewnienie spójności działań.

Organizatorzy rozwijają też Szkołę dla Rodziców. W Darzlubiu odbyło się już osiem edycji warsztatów, podczas których uczestnicy uczą się skutecznej komunikacji z dziećmi. Program obejmuje dziesięć trzygodzinnych spotkań. Zainteresowanie jest na tyle duże, że tworzone są listy rezerwowe.

Konferencja 3xD w Redzie. Zapisy do 23 października

Dziesiąta edycja konferencji „3xD: Dostrzeż, Dociekaj, Działaj!” odbędzie się 5–6 listopada w Redzie. Wydarzenie skierowane jest przede wszystkim do nauczycieli, pedagogów i psychologów szkolnych, ale uczestniczą w nim także przedstawiciele instytucji pomocy rodzinie, samorządów, policji i prokuratury.

Organizatorzy podkreślają, że spotkanie służy nie tylko zdobywaniu wiedzy, lecz także nawiązywaniu kontaktów między osobami i instytucjami, które na co dzień wspierają dzieci i młodzież.

„Wtedy nasi nauczyciele spotykają się z pracownikami instytucji, z którymi współpracują. [...] Dobrze, no to już wiem, do kogo mogę zadzwonić. Wiem, z kim mogę porozmawiać, wiem, kto może mi pomóc” – podkreślał dyrektor Sławomir Stromski.

Jak zauważają organizatorzy konferencji, zajętych jest już około 80 procent miejsc. Zapisy potrwają do piątku, 23 października, na stronie 3xd.info.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Kalina Janczewska
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

• Rewolucja w szkołach. Zakaz smartfonów i nowy przedmiot!

• Rumia: Nowa szkoła modułowa dla 600 dzieci powstanie w rok

• Powiat pucki: Budżet partycypacyjny w szkołach powiatowych

Szwajcaria Kaszubska wśród 16 najlepszych atrakcji w Polsce

Szwajcaria Kaszubska znalazła się w ścisłym finale ogólnopolskiego plebiscytu organizowanego przez Polską Organizację Turystyczną. Malowniczy kaszubski region rywalizuje o głosy internautów z 15 innymi wyjątkowymi atrakcjami z całego kraju, w tym m.in. z Interaktywnym Centrum Fajansu we Włocławku czy Łódź Summer Festival.

Konkurs ma na celu wyłonienie i wypromowanie najciekawszych miejsc oraz inicjatyw na mapie turystycznej Polski.

„Wskazujemy lokalne historie, wyjątkowe wydarzenia i oryginalne inicjatywy, a internauci wybierają produkt, który należy szczególnie promować.” - podkreśla Jacek Janowski, Polska Organizacja Turystyczna

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 15.10.2026

Zwycięzca otrzyma ogromne wsparcie promocyjne

Zdobycie nagrody w plebiscycie to nie tylko prestiżowy tytuł, ale również ogromna szansa na promocję całego regionu na skalę ogólnokrajową. Produkt, który zdobędzie największe uznanie w sieci, stanie się flagową wizytówką polskiej turystyki w nadchodzącym roku.

„Co roku wybieramy Certyfikat Internautów, czyli taki produkt turystyczny, który spośród zgłoszonych przez regionalne organizacje turystyczne otrzyma najwięcej głosów, po to, żeby był takim produktem wiodącym. My przez cały przyszły rok będziemy zapraszać do tego produktu, zapraszać do regionu, gdzie ten produkt będzie grał główną rolę.” - mówi Jacek Janowski, Polska Organizacja Turystyczna

Kultura, przyroda i kuchnia – atuty Kaszub w plebiscycie

W oficjalnej opisie kandydatury Szwajcarii Kaszubskiej organizatorzy zwrócili uwagę na wyjątkowe walory przyrodnicze i krajobrazowe regionu. Wśród najważniejszych atutów wymieniono również bogatą żywą kulturę kaszubską, tradycyjną regionalną kuchnię oraz różnorodne wydarzenia, które przyciągają turystów przez cały rok.

Jak oddać głos na Szwajcarię Kaszubską?

O tym, czy nagroda trafi do naszego regionu, zadecyduje mobilizacja mieszkańców i miłośników Kaszub. Głosowanie odbywa się na oficjalnej stronie internetowej Polskiej Organizacji Turystycznej.

„Oddać można jeden głos w ciągu jednej doby. W związku z tym, jeżeli mamy swojego kandydata, możemy oddać na niego głos do końca trwania konkursu.” -  podkreśla Jacek Janowski, Polska Organizacja Turystyczna

Plebiscyt trwa do najbliższego poniedziałku, a głosy na Szwajcarię Kaszubską można oddawać raz dziennie z jednego urządzenia.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Agnieszka Łukasik 
Fot. Stowarzyszenie Turystyczne Kaszuby

CZYTAJ WIĘCEJ

• Kaszubscy kuczerzy i konie na trasie Tour de Pologne w Wygodzie Łączyńskiej

• Kaszubski horror „Òpi” w kinach. Pokaz w Kinie Żeglarz w Jastarni

Ochrona wybrzeża przed niszczycielskim działaniem sztormów to ciągła walka z żywiołem, wymagająca sporych nakładów finansowych oraz precyzyjnej prioritetyzacji zadań. 

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 15.10.2026

20 milionów złotych rocznie na ochronę brzegów

Utrzymanie stabilności linii brzegowej wymaga stałych nakładów finansowych. Budżet państwa przeznacza na ten cel określone środki, które muszą być gospodarowane w sposób przemyślany.

Rocznie dostajemy dziś około 20 milionów złotych z budżetu krajowego na ochronę brzegów. To jest wystarczająco, żeby utrzymać na bieżąco brzeg zgodnie z dokumentami strategicznymi.- wyjaśnia Robert Mokrzycki, główny inspektor ochrony Wybrzeża.

Ograniczone finanse wymuszają skupienie się na miejscach najbardziej zagrożonych, gdzie tuż za pasem nadmorskim znajduje się kluczowa infrastruktura drogowo-kolejowa lub osiedla mieszkaniowe. Urząd Morski kieruje się w swoich działaniach m.in. rozporządzeniem ministra o granicznych liniach ochrony brzegów oraz Mapami ryzyka i zagrożeń powodziowych. Głównym celem pozostaje stosowanie metod półnaturalnych i biotechnicznych, takich jak budowa wydm czy sztuczne zasilanie plaż. Średnio w roku refulacji poddaje się około 4 km linii brzegowej.

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Robert Mokrzycki: „Ochrona polskiego wybrzeża i inwestycje"

Remonty opasek w Rewie i na Bulwarze Nadmorskim w Gdyni

Jesienią Urząd Morski koncentruje się na dokończeniu remontów infrastruktury ochronnej. Wznowiono już prace w Rewie, a kolejnym etapem jest modernizacja opaski brzegowej na Bulwarze Nadmorskim w Gdyni – na fragmencie od tzw. Małego Mola do plaży w Redłowie.

Mimo prowadzonych robót, bulwar pozostanie otwarty dla spacerowiczów. Prace zostały celowo uzgodnione z gdyńskim magistratem tak, aby realizować je poza sezonem turystycznym.

„Tak naprawdę przejście będzie ciągłe, tylko na długości 60 m będzie zwężenie do 4 m. Prosimy tylko ludzi, żeby nie przechodzili przez ogrodzenie, bo tam będzie kucie betonu, kruszenie, pył, więc prosimy nie wchodzić na teren budowy. - apeluje Robert Mokrzycki.

Równolegle podpisano umowę wartą prawie 5 mln zł na poszerzenie plaży między Oksywiem a Babimi Dołami. Wykonawca ma pół roku na przygotowanie dokumentacji i przeprowadzenie prac w terenie.

OGLĄDAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Robert Mokrzycki: „Ochrona polskiego wybrzeża i inwestycje"

Władysławowo czeka na dalsze dosypywanie piasku

Ubiegłoroczne sztormy mocno uszkodziły wiele odcinków plaż. Choć miniona zima była łagodniejsza dla wybrzeża ze względu na zamarznięcie wód Zatoki i morza, nie wszędzie udało się jeszcze w pełni odbudować straty. Przykładem jest Władysławowo, gdzie prace latem objęły jedynie teren portowy.

„Nie doszliśmy dalej ze względu na sezon turystyczny. Zdążyliśmy tam wyremontować ostrogę numer 2, wzmocnić ją na kolejne sztormy, ale ten odcinek oczywiście jest wskazany do dalszych refulacji. W tym roku myślę, że się nie uda, ale w przyszłym na pewno będzie to priorytet." -  zapewnia Robert Mokrzycki.

Dzięki stałym inwestycjom i planowym refulacjom bałtyckie wybrzeże jest stopniowo przygotowywane na kolejne jesienno-zimowe sztormy. Prowadzone prace pozwalają zachować naturalny charakter plaż przy jednoczesnym zabezpieczeniu przyległej infrastruktury.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Urząd Morski w Gdyni

CZYTAJ WIĘCEJ

• Gdynia: Nowa instalacja PGE za 527 mln zł ograniczy emisję CO₂

• Gdynia: Budowa nowego wiaduktu do portu zakończona

• Gdynia: Konsultacje ws. Drogi Czerwonej do końca października

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 14.10.2026

Wsparcie dla twórców i ochrona pomorskiego dziedzictwa

Program stypendialny od blisko trzech dekad stanowi jedno z kluczowych narzędzi samorządu w budowaniu tożsamości kulturowej regionu. Wsparcie kierowane jest do osób fizycznych mieszkających lub tworzących na Pomorzu, które realizują projekty o wysokiej wartości artystycznej oraz znaczeniu dla lokalnej społeczności.

Pomoc obejmuje szeroki wachlarz dziedzin – od sztuk plastycznych i muzycznych, przez literaturę i teatr, aż po działania związane z upowszechnianiem kultury oraz opieką nad zabytkami.

Na jakie zadania można otrzymać dofinansowanie?

Stypendium marszałka przyznawane jest na konkretne, indywidualne przedsięwzięcie, którego efekty zostaną zaprezentowane publiczności. Otrzymane środki można przeznaczyć na pokrycie kosztów związanych z procesem twórczym oraz realizacją danego dzieła.

Wśród przykładowych zadań, które mogą uzyskać wsparcie, znajdują się:

• nagranie i wydanie materiału muzycznego,

• przygotowanie autorskiej wystawy prac plastycznych lub fotograficznych,

• napisanie tomiku wierszy, powieści bądź scenariusza filmowego czy teatralnego,

• realizacja spektaklu, filmu dokumentalnego lub projektu edukacji kulturalnej,

• prace związane z dokumentacją i opieką nad lokalnymi zabytkami.

Terminy i zasady składania wniosków

Ubiegający się o wsparcie muszę przygotować szczegółowy opis planowanego projektu, jego cel oraz harmonogram realizacji. Wnioski należy składać zgodnie z procedurą określoną przez Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego.

Nabór wniosków na 2027 rok trwa do 30 listopada. Ocena aplikacji uwzględnia dotychczasowy dorobek artystyczny wnioskodawcy oraz znaczenie proponowanego projektu dla dziedzictwa kulturowego Pomorza.

Autor: Sylwia Bartosik
Opracowanie: Angelika Kummer
Fot. Urząd Miejski w Gdańsku

CZYTAJ WIĘCEJ

• Milion złotych na kulturę. Marszałek wręczył 117 stypendiów

• Pomorskie nagrody turystyczne rozdane. Poznaj laureatów

• Strategia dla Pomorza do 2035 roku. Ruszają konsultacje!

200 lat badań nad Kaszubszczyzną

Tegoroczna edycja cyklu skupia się na prezentacji dorobku wybitnych postaci, które na przestrzeni ostatnich dwustu lat badały regionalną tożsamość, język oraz tradycje. Inauguracyjne spotkanie poświęcono Krzysztofowi Celestynowi Mrongowiuszowi – pionierowi badań nad kulturą i językiem Kaszub.

„Mamy taką koncepcję, aby poznając życie i dzieło wybitnych badaczy Kaszubszczyzny pokazać jak kształtowała się nasza obecna wiedza o Kaszubach i Kaszubszczyźnie, o języku i kulturze Kaszubów.” – dr Justyna Pomierska

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 06.10.2026

Otwarta formuła i dyskusja online

Wszystkie z dziesięciu zaplanowanych spotkań będą realizowane w formule hybrydowej. Nagranie pierwszego wykładu można w dowolnym momencie obejrzeć w serwisie YouTube.

Inspiracją do pogłębienia tematu będzie dyskusja online. Spotkanie z prelegentką, dr Justyną Pomierską, zaplanowano na najbliższy poniedziałek o godzinie 17:00 na platformie MS Teams. Wydarzenie ma charakter otwarty dla wszystkich zainteresowanych tematyką kaszuboznawczą.

Autor: Sylwia Bartosik
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Uniwersytet Gdański

CZYTAJ WIĘCEJ

• Kaszubski język w cyfrowym świecie. Magda Mijewska gościem Dzień Dobry Kaszuby

• Kurs języka kaszubskiego dla dorosłych w Gdyni

• Dzień Edukacji Kaszubskiej: Nagroda „Bëlny Szkólny” w Warszawie!

Organizacje pozarządowe, fundacje, stowarzyszenia i koła gospodyń wiejskich działające w województwie pomorskim po raz kolejny mogą zaprezentować swoje osiągnięcia szerokiej publiczności. Wystartował nabór do 32. edycji Konkursu o Nagrodę Bursztynowego Mieczyka. Formularz zgłoszeniowy jest dostępny w internecie do 28 października.

W SKRÓCIE

• Dla kogo: NGO, fundacje, stowarzyszenia, Koła Gospodyń Wiejskich z woj. pomorskiego.
• Termin zgłoszeń: do 28 października 2026 r.
• Gdzie wysłać wniosek: formularz zgłoszeniowy online.
• Korzyści: wsparcie finansowe oraz promocyjne.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 07.10.2026

Najstarsza regionalna nagroda dla NGO na Pomorzu

Bursztynowy Mieczyk to jedna z najważniejszych i najdłużej przyznawanych nagród dla sektora społecznego w Polsce. Przedsięwzięcie wyróżnia szeroka koalicja podmiotów wspierających inicjatywy oddolne.

„Bursztynowy Mieczyk docenia różne organizacje społeczne z całego województwa właśnie od tych 32 lat. Jest to duże partnerstwo, bo tutaj poza nami jako fundacją jest Marszałek Województwa Pomorskiego, jest Wojewoda Pomorska, jest Europejskie Centrum Solidarności, jest Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska, są też krajowe ciała, jak Ministerstwo Kultury, Marszałek Senatu... Więc ta nagroda tworzy bardzo duże partnerstwo i to ją wyróżnia od wszystkich innych” - podkreśla Łukasz Samborski, prezes Fundacji RC.

Łukasz Samborski, prezes Fundacji RC zachęca do udziału w 32. Konkursie o Nagrodę Bursztynowego Mieczyka

Organizatorzy zwracają uwagę, że stabilność i ponadpodziałowy charakter inicjatywy pozwalają na skuteczne budowanie lokalnej współpracy, co jest szczególnie istotne w czasach kryzysowych.

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Łukasz Samborski: 32. edycja Bursztynowego Mieczyka

Równe szanse dla małych społeczności i KGW

Jury przy ocenie wniosków bierze pod uwagę przede wszystkim realny wpływ, jaki dana organizacja wywiera na swoje najbliższe otoczenie. Kluczowe jest przełamanie barier i zgłoszenie własnej działalności, ponieważ nagroda nie jest przyznawana automatycznie z inicjatywy samej kapituły.

„Tu też chcemy walczyć z mitem, bo często się spotykamy z takim mniemaniem, że «ja jestem małą organizacją, na przykład kołem gospodyń wiejskich, ja nie mam szans». No, ostatnie lata pokazują – na przykład nagrodę specjalną Ministra Kultury dostało koło gospodyń wiejskich za właśnie kultywowanie na przykład tradycji lokalnej” - zaznacza Łukasz Samborski.

ZOBACZ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Bursztynowy Mieczyk. Łukaz Samborski o zgłoszeniach do konkursu

W ubiegłorocznej edycji wpłynęło ponad 100 zgłoszeń z całego Pomorza. Wynik ten potwierdza duży potencjał i aktywność lokalnych społeczności, które coraz chętniej dzielą się swoimi osiągnięciami.

Formularz zgłoszeniowy do 32. edycji Nagrody Bursztynowego Mieczyka jest dostępny do 28 października. Weryfikacja wniosków pozwoli wyłonić najciekawsze inicjatywy, które otrzymają finansowe i promocyjne wsparcie.

Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Agnieszka Łukasik
Fot. Fundacja RC / Radio Kaszëbë

Bezpośredni dostęp do Portu w Gdyni i ulga dla miejskich dróg

Droga Czerwona to kluczowe, 9-kilometrowe połączenie komunikacyjne, które poprowadzi od ulicy Morskiej bezpośrednio do gdyńskiego terminala promowego oraz nabrzeży portowych.

Głównym celem inwestycji jest rozdzielenie ruchu ciężkiego i portowego od codziennego ruchu miejskiego. Przekierowanie tranzytu towarowego na nową trasę odciąży najbardziej obciążone ciągi komunikacyjne w Gdyni, co znacząco poprawi bezpieczeństwo i płynność przejazdu dla mieszkańców.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 30.09.2026

Strategicze znaczenie i specustawa. Kiedy ruszy budowa?

Przedsięwzięcie należy do najważniejszych projektów infrastrukturalnych na Pomorzu i zyskało rangę strategiczną, dzięki czemu zostało objęte rządową specustawą. Specjalna ścieżka prawna ma przyspieszyć procedury administracyjne i formalne przed rozpoczęciem robot budowlanych.

Według aktualnych prognoz pierwsze prace budowlane w terenie mogą ruszyć na przełomie 2027 i 2028 roku.

Jak wziąć udział w konsultacjach społecznych?

Szeroko zakrojony proces konsultacji odbywa się w ramach formalnego postępowania w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Głos mieszkańców i lokalnych społeczności potrwa przez cały październik. Pełna dokumentacja projektowa została opublikowana w wersji cyfrowej. Wszelkie szczegóły oraz formularze zgłoszeniowe można znaleźć na stronie internetowej gdańskiego oddziału GDDKiA.

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Angelika Kummer
Fot. Urząd Miasta Gdyni

CZYTAJ WIĘCEJ

• Gdynia: Budowa nowego wiaduktu do portu zakończona

• Gdynia z dodatkową, kaszubską nazwą. Wniosek trafi do MSWiA

• Lepszy dostęp kolejowy dla portu w Gdyni

W SKRÓCIE:

• Wzrost liczby uczniów: Do trzech szkół w gminie Karsin uczęszcza w tym roku 604 uczniów. Wzrost widać zwłaszcza w klasach pierwszych, co chroni placówki przed łączeniem oddziałów.
• Milionowe inwestycje w oświatę: Trwa projekt termomodernizacji trzech szkół za prawie 9 mln zł (z czego gmina dołożyła ok. 800 tys. zł na wymianę dachów).
• Nowi mieszkańcy: Kanalizacja wszystkich miejscowości i przystępne ceny działek przyciągają młode rodziny szukające spokoju blisko natury.
• Wsparcie dla języka kaszubskiego: Gmina zajmuje 3. miejsce w województwie pod względem frekwencji na lekcjach kaszubskiego, co przynosi niemal 3,5 mln zł subwencji oświatowej.

Mimo powszechnego trendu spadku urodzeń, statystyki w gminie Karsin napawają optymizmem. Ogółem do trzech placówek oświatowych na terenie gminy uczęszcza w tym roku szkolnym 604 uczniów. Najwięcej dzieci uczy się w Karsinie, gdzie w tym roku szkolnym jest 240 uczniów – to o pięcioro więcej niż w roku ubiegłym. Wzrost odnotowano także w Szkole Podstawowej w Osowie, gdzie liczba uczniów zwiększyła się ze 105 do 108.

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 30.09.2026

Najmłodsze roczniki dają nadzieję. Podstawówki bez łączenia klas

Szczególnie widoczny jest wzrost wśród najmłodszych roczników. Dla przykładu – w Osowie klasę pierwszą rozpoczęło w tym roku 12 dzieci, podczas gdy rok wcześniej było ich dziewięcioro. Jak podkreślał na antenie Radia Kaszëbë wójt Roman Brunke, to kluczowa informacja dla przyszłości i stabilności gminnego szkolnictwa.

„Ten wzrost jest zauważalny w tych rocznikach najmłodszych. Myślę, że to jest o tyle dobrze, że oczywiście starsze roczniki niedługo wyjdą, a te młodsze po prostu jeszcze będą tak liczne, że nie będzie trzeba redukować oddziałów i na przykład łączyć klas ze względu na zbyt małą ilość uczniów. Oczywiście to się też wiąże z brakiem konieczności ścinania godzin nauczycielom, a zależy nam, aby kadra miała odpowiednią ilość etatów" – mówił wójt gminy Karsin.

Dlaczego młodzi wybierają Karsin? Spokój, tańsze działki i pełna kanalizacja

Co sprawia, że do gminy przybywa nowych mieszkańców z dziećmi? Recepta Karsina opiera się na perspektywicznym planowaniu infrastruktury oraz walorach krajobrazowych regionu.

„Gmina Karsin jest miejscem przyjaznym do życia. Przede wszystkim warto wskazać na budownictwo mieszkaniowe – inwestowanie jest u nas proste z tego względu, że już 7 lat temu skończyliśmy budowę kanalizacji dla wszystkich zorganizowanych miejscowości na terenie gminy" – wyjaśnia Roman Brunke.

Jak dodaje włodarz, ceny działek są tu znacznie bardziej przystępne niż w bliskim sąsiedztwie Trójmiasta czy powiatowych ośrodkach:

„Działki nie są tak drogie jak w Żukowie, Gdańsku czy nawet Kościerzynie. Część osób wybiera bardziej spokojne miejsce do życia. Biorąc pod uwagę bliskość jezior, lasów, status raju dla grzybiarzy oraz edukację na bardzo dobrym poziomie, młodzi ludzie widzą tu stabilną przyszłość."

Milionowe termomodernizacje placówek szkolnych

Stabilna sytuacja demograficzna idzie w parze z potężnymi nakładami na gminną oświatę. W budżecie gminy Karsin na 2026 rok i lata sąsiednie zaplanowano kompleksowy projekt o wartości blisko 9 milionów złotych (z czego ponad 8 mln zł przeznaczono bezpośrednio na termomodernizacje w bieżącym okresie finansowym).

Obecnie zakończono już inwestycje w szkole w Karsinie. Do końca października dobiegną końca prace w szkołach w Osowie oraz we Wielu. Projekt był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, jednak gmina wyłożyła także własne fundusze.

„Do całego projektu gmina dołożyła z własnego budżetu dodatkowo prawie 800 tysięcy złotych na wymianę pokryć dachowych na budynkach starych szkół we Wielu, Karsinie i Osowie. Poprawią się warunki do nauki dla dzieci i pracy dla nauczycieli, a gmina będzie wydawać znacznie mniej na ogrzewanie, którego koszty w dzisiejszych czasach są bardzo wysokie" – zaznaczył Roman Brunke.

Włodarz uspokaja również, że gmina posiada odpowiedni zapas powierzchni edukacyjnej i nie będzie potrzeby rozbudowy samych murów szkół – po reformie wygaszającej gimnazja oraz wcześniejszych dostosowaniach w Osowie, baza lokalowa jest w pełni wystarczająca.

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: „Roman Brunke: Karsin inwestuje w oświatę”

Wynik w skali województwa i 3,5 mln zł z języka kaszubskiego

Ważnym elementem domykającym budżet oświatowy gminy Karsin są finanse pozyskiwane na naukę języka regionalnego oraz znaczny wzrost dochodów samorządu. Jak mówi  wójt, w 2023 roku gmina uzyskała z podatku PIT 4,5 mln zł, podczas gdy w roku bieżącym jest to aż 14,5 mln zł.

Ogromną rolę odgrywa też kultywowanie kaszubskiej tożsamości i tradycji.

„Gmina Karsin zajmuje trzecie miejsce w województwie pomorskim, jeżeli chodzi o procent dzieci uczęszczających na język kaszubski. Dziękujemy przy każdej okazji zarówno nauczycielom, jak i rodzicom, że potrafią przekonać dzieciaki do nauki języka regionalnego, przy okazji którego poznają cały region na organizowanych wycieczkach. Subwencja z tytułu języka kaszubskiego jest dla naszej gminy niebagatelna" – wynosi prawie 3,5 miliona złotych – podkreśla wójt Roman Brunke.

Łączenie lokalnych inwestycji z funduszami zewnętrznymi przynosi wymierne efekty. W szkołach w Karsinie udaje się uniknąć redukcji klas i cięcia etatów dla nauczycieli. Stabilne finanse pozwalają z kolei na dalszy rozwój.

Redakcja: Piotr Szyca, Rafał Prokop
Opracowanie: Angelika Kummer
Fot. Urząd Gminy karsin

CZYTAJ WIĘCEJ

• Grzegorz Zabrocki: 6 mln zł na nowoczesną edukację w powiecie kościerskim

• Protest w Skorzewie. Mieszkańcy żądają budowy nowej szkoły

• Środki na język kaszubski. Ryszard Wenta o wyzwaniach edukacji [CSB]

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 25.09.2026

Kolejnym będzie uroczysta sesja Rady Miasta Gdańska, na której podjęta zostanie uchwała o utworzeniu związku metropolitalnego. Zaplanowano ją na październik. Potem rozpocznie się formalnej procedury przed wojewodą, a za jej pośrednictwem dokument ma być skierowany do ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Ten z kolei przygotuje wniosek do Rady Ministrów, która podejmie ostateczną decyzję w sprawie utworzenia związku w drodze rozporządzenia.

Przypomnę, że droga do Metropolii była długa. W czerwcu tego roku została przyjęta przez Parlament i podpisana przez prezydenta. Dzięki ustawie region zyska dodatkowe wsparcie finansowe pochodzące z podatków dochodowych, które wcześniej trafiały do budżetu państwa. Środki te zostaną przeznaczone przede wszystkim na integrację transportu publicznego, wspólne planowanie inwestycji, ochronę środowiska oraz rozwój infrastruktury.  

Autor: Piotr Szyca
Opracowanie: Angelika Kummer
Fot. Urząd Miejski w Gdańsku

CZYTAJ WIĘCEJ

• Pomorze do 2035 roku. Energia, bezpieczeństwo, kolej i rozwój

• Jaka powinna być nasza metropolia? Ruszyły konsultacje

• Metropolia Gdańsk-Gdynia-Sopot. Ważne opinie mieszkańców

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 17.09.2026

Jak mówiła na naszej antenie, biega od 9. roku życia i zawsze robiła to intuicyjnie. Przełom przyszedł po marcowym półmaratonie w Kartuzach, gdy nawiązała współpracę z trenerem. I poleca to rozwiązanie, bo dyscyplinuje i motywuje do dalszego rozwoju. 

„Z trenerem – najlepiej z kimś naprawdę dobrym, kto ma indywidualne podejście, bo to niesamowicie pomaga rozwinąć skrzydła. Sama nie zrealizowałabym niektórych jednostek treningowych, gdyby nie świadomość, że trener później zerknie na Garmina i sprawdzi, czy dopilnowałam założonego tempa i jak zachowywało się moje tętno. Niejednokrotnie miałam po treningu poczucie, że chociaż się nie zmuszałam, to sama z własnej woli nigdy nie dałabym z siebie aż tyle.”

SŁUCHAJ: Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë: „Samotność długodystansowca / Julia Bieszk o dojrzałości"

Jak podkreśla Julia Bieszk - na jej przykładzie widać, że sukcesy w bieganiu można osiągać też po trzydziestce. A macierzyństwo nie tylko w tym nie przeszkadza, ale też wzmacnia.

„Jestem ogromnie wdzięczna za czas ciąży i za to, że mogę być mamą, bo to pokazało mi, jak silna potrafi być kobieta. To niesamowite, ile można wycisnąć ze swojego organizmu. Patrzę na siebie całkowicie inaczej niż przed narodzinami dzieci – zmieniłam myślenie o sobie jeszcze zanim w ogóle urodziłam.”

Julii Bieszk będzie można kibicować w tę sobotę w Brusach. Razem z koleżankami z kobiecej drużyny pożarniczej weźmie udział w zawodach na szczeblu wojewódzkim. 

Autor: Sylwia Bartosik
Opracowanie: Weronika Koszałka
Fot. Radio Kaszëbë

CZYTAJ WIĘCEJ

• Kartuzy: Pobiegną dla hospicjum. Ruszyły zapisy na szóstą edycję

• 35. Bieg Orłów w Czarnej Dąbrówce. Zapisz się na jubileuszowy bieg!

• Korona Biegów Powiatu Lęborskiego. Samorządy łączą siły

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 05.08.2026

Weźmie w nim udział także Uniwersytet Warszawski oraz Instytut Budownictwa Wodnego Polskiej Akademii Nauk, a celem jest wsparcie gospodarki morskiej. „Dla wiernego odtworzenia warunków panujących na akwenie symulacja połączy dane pomiarowe z obliczeniami prowadzonymi na superkomputerach" - opisywała na naszej antenie naukowczyni z Sopotu.

„Cyfrowy bliźniak będzie korzystał z ogromnej liczby danych pochodzących z wielu źródeł. Będą to między innymi zdjęcia satelitarne, pomiary z boi sond, pław, stacji meteorologicznych, stacji hydrologicznych, informacje o dopływach rzek, pomiary wykonywane na statkach badawczych oraz archiwalne dane, ocena graficzna. Najważniejsze jest jednak to, że wszystkie te informacje będą tworzyły jedną bazę danych i te dane będą automatycznie wykorzystywane i asymilowane przez zaawansowane modele matematyczne".

„Powstanie inteligentne centrum informacji o Morzu Bałtyckim" - wyjaśnia profesor Dzierzbicka-Głowacka. Jednym z wyzwań będzie dostosowanie systemu do potrzeb bardzo różnych odbiorców.

„Innych informacji oczekują naukowcy, innych służby ratownicze, a jeszcze innych operatorzy portów czy farm wiatrowych. Naszym celem jest tworzenie narzędzia dla zwiększenia bezpieczeństwa i efektywności wszystkich działań prowadzonych na Morzu Bałtyckich, które będzie jednocześnie nowoczesne, wiarygodne i naprawdę użyteczne w codziennej pracy dla każdego".

SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby, Lidia Dzierzbicka-Głowacka: Cyfrowy bliźniak Bałtyku, 05.08.2026

System nowej generacji do prognozowania warunków atmosferycznych i morskich na Bałtyku ma być gotowy za trzy lata. 

Autor: Sylwia Bartosik
Oracowanie: Agnieszka Łukasik
Fot. Radio Kaszëbë

SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 26.07.2026

Jak przypomniał pomorski marszałek Mieczysław Struk - „Już przed II wojną światową na Kaszubach i Pomorzu celebrowano pamięć o uroczystości w Pucku i podkreślano znaczenie dostępu do morza dla niepodległości Polski, jednak władze PRL-u starały się ich wagę umniejszać".

„Po 1945 roku władze PRL umniejszały znaczeniu puckich zaślubin promując wspomnienie kołobrzewskich zaślubin Polski z Morzem z 18 marca 1945 roku, których dokonali żołnierze Ludowego Wojska Polskiego. Jednakże w środowisku kaszubskim, pomorskim szerzej pamięć o puckich zaślubinach była pielęgnowana, szczególnie w czasie po 1980 roku środowiska Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, wspólnie z opozycją solidarnościowej i kościołem katolickim nadały obchodom rocznicowym w Pucku dużą rangę".

Po 1989 roku rocznicowe obchody Zaślubin Polski z morzem organizowane są przez miejski samorząd w Pucku.  „Tak powinno pozostać" - uważa burmistrz Hanna Pruchniewska, choć popiera pomysł ustanowienia święta państwowego. 

„Ta inicjatywa jest bardzo dobra, że wieść bardziej się rozniesie po Polsce. Myślę, że jednak w ostatnich latach ta wiedza jest lepsza wśród Polek, Polaków niż była jakiś tam czas temu. No ale nigdy dość edukacji, nigdy dość informowania, nigdy dość radości z tego, że mamy dzisiaj dostęp do morza".

Ustanowienie 10 lutego jako Narodowego Dnia Zaślubin Polski z Morzem ma uświadomić społeczeństwu wagę gospodarki morskiej dla bezpieczeństwa państwa. Apel samorządu naszego województwa trafi teraz do parlamentu. 

Autor: Sylwia Bartosik, opracowanie: Agnieszka Łukasik / fot. Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego